Avrupa Birliği (AB), sürücülerin dikkatini izleyen güvenlik sistemleriyle ilgili yeni düzenlemeleri devreye aldı. Artık, Avrupa pazarında satışa sunulan yeni otomobillerde Gelişmiş Sürücü Dikkat Dağıtma Uyarısı (ADWD) sisteminin bulunması zorunlu hale gelecek. Sürücülerin rahatsız bulduğu sesli uyarılar ise kalıcı olarak kapatılamayacak.

7 Temmuz 2026'dan itibaren geçerli olacak olan bu düzenleme, yalnızca belirtilen tarihten sonra satışa sunulan yeni araçları kapsayacak. Bu nedenle mevcut araç sahiplerinin otomobillerine sonradan kamera veya başka bir sensör takmalarına gerek kalmayacak. Düzenleme geriye dönük olarak uygulanmayacak.

Sürücüler devamlı olarak sistemi açmak zorunda kalacak

Avrupa Komisyonu'nun 2023/2590 sayılı düzenlemesi çerçevesinde otomobil üreticileri, Gelişmiş Sürücü Dikkat Dağıtma Uyarısı sisteminin normal ayarlar üzerinden kalıcı olarak kapatılmasına izin vermeyecek. Sistemin servisten müdahale ile tamamen devre dışı bırakılması da mümkün olmayacak.

Sürücülerin en çok tepki edeceği noktalardan biri sistemin işleyiş şekli olacak. Yolculuk esnasında sesli uyarıları geçici olarak kapatmak mümkün olsa da motor durdurulup tekrar çalıştırıldığında sistem otomatik olarak devreye girecek. Böylece sürücüler, her yolculukta aynı elektronik denetimle karşılaşacak.

Araçtaki kamera sürücünün göz hareketlerini takip edecek

Sistemin çalışma şekli otomobilin modeline bağlı olarak değişiklik gösterebiliyor. Bazı araçlarda kabin içerisine yerleştirilen kameralar, bazılarında ise kızılötesi sensörler kullanılıyor. Bu donanımlar sürücünün baş pozisyonunu ve bakış yönünü izleyerek dikkat dağınıklığını tespit etmeye çalışıyor.

Aracın hızı 50 km/s’yi aştığında sürücünün gözlerini 3,5 saniye boyunca yoldan ayırması durumunda sistem sesli uyarı yapıyor. Bu nedenle, sefer halindeyken multimedya ekranına uzun müddet bakmak veya klima ayarlarını değiştirmek rahatsız edici alarmlara neden olabiliyor.

Yetkililer, dikiz aynasına kısa süreli bakışların dikkat dağınıklığı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtiyor.

Düzenlemenin temel amacı, sürücüleri cezalandırmaktan ziyade olası kaza risklerini azaltmaktır. Yetkililerin verdiği bilgilere göre sistemin topladığı sürüş verileri, polis ile paylaşılacak şekilde tasarlanmadı.

Araçlardaki elektronik denetim giderek yaygınlaşıyor

Araç içi ekranların ve elektronik sistemlerin artışı, sürücülerin dikkatinin dağılma tehlikesini beraberinde getiriyor. Allianz tarafından yapılan bir araştırmaya göre, sürücülerin ekrandaki bir işlevi bulmaya çalışması ortalama üç saniye boyunca gözlerini yoldan ayırmalarına yol açıyor.

Saate 130 kilometre hızla giden bir araçta bu süre, sürücünün 100 metreden fazla bir mesafeyi göremeden kat etmesi anlamına geliyor.

Sürücü güvenliğini artırmayı amaçlayan düzenlemeler sadece Avrupa ile sınırlı kalmıyor. Euro NCAP, 2026’dan itibaren temel işlevlerin menülerde gizli olduğu araçların güvenlik değerlendirmelerinde daha düşük puan almasını öngörüyor. Çin’de de sürüş sırasında büyük ekranların ve sesli komutların kullanımıyla ilgili daha katı yasaklar gündemde.

Tüm bu gelişmeler, otomobillerde sürücü davranışlarını izleyen elektronik güvenlik sistemlerinin önümüzdeki dönemde daha yaygın hale geleceğinin işaretini veriyor.