Türkiye, tarihi bir adım atarak ilk “İklim Kanunu Teklifi”ni TBMM Genel Kurulu’nda kabul ederek yasalaştırdı.
Bu yasa, yeşil büyüme vizyonu ve net sıfır emisyon hedefleri doğrultusunda iklim değişikliğiyle mücadeleyi amaçlıyor. Kanun, sera gazı emisyonlarının azaltılması ve iklim değişikliğine uyum sağlama faaliyetlerini, bu süreçte kullanılacak planlama ve uygulama araçlarını, gelirleri, izin ve denetim süreçlerini içeren yasal ve kurumsal çerçeveyi belirliyor.
Kanun kapsamında “Adil geçiş”, “Birincil piyasa”, “Denkleştirme”, “Emisyon Ticaret Sistemi (ETS)”, “Gömülü sera gazı emisyonları” gibi kavramlar tanımlanıyor.
İklim değişikliğiyle mücadelede belirlenen genel ilkeler doğrultusunda, Türkiye’nin “ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar ve göreceli kabiliyetler” ilkesine dayanarak eşitlik, iklim adaleti, ihtiyatlılık, katılım, entegrasyon, sürdürülebilirlik, şeffaflık ve adil geçiş gibi yaklaşımlar esas alınacak.
Kamu kurumları ve gerçek ile tüzel kişiler, kamu yararını gözeterek alınacak tedbirlere ve düzenlemelere uymak zorunda olacaklar.
Ulusal Katkı Beyanı’nda, net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda ülkenin kalkınma öncelikleri ve özel koşulları göz önünde bulundurulacak; bu çerçevede gerekli önlemler hayata geçirilecek.
Sera gazı emisyonlarının azaltılması ve iklim değişikliğine uyum faaliyetlerine dair ilerlemeler, yıllık olarak İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından izlenecek.
İklim Değişikliği Başkanlığı, gerekli tedbirlerin alınması amacıyla kurumlar arası koordinasyonu sağlamak, faaliyetleri ve standartları belirlemek, gelişmeleri izlemek ve karbon fiyatlandırmasına yönelik mekanizmaları düzenlemekle yetkilendirilecek.
Kamu kurumları ve gerçek ile tüzel kişiler, kendi yetki ve sorumlulukları çerçevesinde plan ve projeler hazırlayıp uygulayacak, destekleyecek ve işbirliği yapacaklar.
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na uygun olarak, İklim Değişikliği Başkanlığı, düzenlemenin uygulanması için gerekli gördüğü bilgi ve belgeleri kamu kurumları ve gerçek ile tüzel kişilerden talep edebilecek. İstenilen bilgi ve belgeler, talep edilen sürede bedelsiz olarak paylaşılacak.
Başkanlık, ihtiyaç duyduğu verileri öncelikle Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu’ndan temin edecek ve bu verileri kamu kurumlarıyla paylaşmak üzere platforma aktaracak.
Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu’nda bulunmayan veriler, İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından ilgili kamu kurumları ile protokol yaparak temin edilebilecek. Milli savunma ve güvenlik bilgileriyle ilgili paylaşım usul ve esasları, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından belirlenerek uygulanacak.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, gerektiğinde yetkilerini yazılı olarak Başkanlığa devredebilecek.
İklim değişikliğiyle mücadele faaliyetleri, kanunla belirlenmiş olup sera gazı emisyonları, Ulusal Katkı Beyanı ve İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından yayımlanan strateji ve eylem planları doğrultusunda azaltılacak.
Ulusal Katkı Beyanı’nda belirtilen sektörel bazda sera gazı emisyonlarının azaltım faaliyetleri, ilgili kurumların mevzuata dayalı olarak yerine getirecekleri görevler kapsamında gerçekleştirilecek.
Ulusal Katkı Beyanı’ndaki sektörel politikaların uygulanması amacıyla ortaya çıkan ihtiyaçlar doğrultusunda, ilgili kurum ve kuruluşların görev ve sorumlulukları gözden geçirilecek ve gerektiğinde düzenlemeler yapılacak.
Kamu kurum ve kuruluşları, sera gazı emisyonlarının azaltımına yönelik planlama araçlarını uyarlamak, hazırlamak, uygulamak, izlemek ve güncellemekle yükümlü olacak.
İlgili kurumlar, net sıfır emisyon hedefi çerçevesinde enerji, su ve hammadde verimliliğini artıracak, kirliliği kaynağında önleyecek ve yenilenebilir enerji kullanımını teşvik edecek önlemler almakla yükümlü olacaklar.
Orman, tarım, mera ve sulak alanlarda karbon yutağı kayıplarını önlemek amacıyla gerekli tedbirler alınacak, korunan alanların artırılması sağlanacak.
İklim değişikliğine uyum faaliyetleri, Ulusal Katkı Beyanı ve İklim Değişikliği Başkanlığı’nın yayımladığı strateji ve eylem planları çerçevesinde gerçekleştirilecek.
İlgili kamu kurumları, iklim değişikliğinin etkilerini önlemeye yönelik planlama araçları ve risk analizlerini hazırlamak zorunda kalacaklar.
Su kaynaklarının etkin yönetimi için gerekli planlama araçları hazırlanacak ve iklim değişikliğinin ekosistemler üzerindeki etkileri azaltılacak.
Tarım sektöründe iklim değişikliğine dirençli ürün desenleri geliştirilerek gıda güvenliği sağlanacak ve doğal kaynakların korunmasına yönelik çalışmalar yapılacak.
İklim değişikliğine bağlı afetlerin etkilerini azaltmak amacıyla entegre bir afet yönetimi sistemi geliştirilecek.
Kurum ve kuruluşlar, iklim değişikliği ile mücadeleye yönelik strateji ve eylem planlarını hazırlayacak ve uygulayacaklar.
Yerel iklim değişikliği eylem planları, valinin koordinasyonunda, ilgili kurum ve kuruluşların katılımıyla hazırlanacak ve İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulu’na sunulacak.
İklim değişikliği ile ilgili planlama ve uygulama araçlarının hazırlanmasında, ilgili kurumlar kendilerinden talep edilen bilgileri paylaşacaklar.
Kurumlar, iklim değişikliği ile mücadele için gerekli finansal kaynakların geliştirilmesi ve kullanılması amacıyla çalışmalar yürütecek.
Türkiye Gümrük Bölgesi’nde ithal edilen malların gömülü sera gazı emisyonlarını ele almak için bir Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması kurulabilecek.
İklim Değişikliği Başkanlığı, karbon yakalama, depolama ve hidrojen teknolojileri gibi yeni teknolojik gelişmeleri takip ederek projeler geliştirecek ve koordinasyon sağlayacak.
Kamuoyunun iklim değişikliği konusunda bilinçlendirilmesi için eğitim ve kapasite geliştirme faaliyetleri gerçekleştirilecek.
Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kurulacak ve sera gazı emisyon izni almak zorunlu hale getirilecek. ETS piyasası, İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından işletilecek.
Karbon Piyasası Kurulu, ulusal tahsisat planını onaylayacak ve ETS piyasasında dağıtım ile ilgili kararlar alacak. Kurul, toplantı kararlarını açık oylama ile belirleyecek.
Danışma Kurulu ise, ETS ve uluslararası karbon piyasası ile ilgili stratejiler geliştirecek ve bu konudaki önerileri Karbon Piyasası Kuruluna sunmak üzere Başkanlığa iletecek.
İlgili kurumlar, piyasa gözetimi ve denetimi konularında belirlenen usul ve esaslara göre hareket edecek.
