Reichstag… Almanya’nın Parlamento binası…
Gece, 27 Şubat’ı 28 Şubat’a bağlayan bir zaman diliminde, yıl 1933.
Reichstag binasında büyük bir yangın patlak veriyor.
Bir ay kadar önce, Ocak ayında Almanya’da karanlık bir atmosfer hâkim:
“Komünistler, genel grevler ile ekonomiyi durduracak, iç savaş çıkararak devrim ilan edecekler.”
Nazilerin yoğun propagandası, halk arasında büyük bir korku yaratmış durumda ve bu durum, bir buçuk ay boyunca sürüyor.
Cumhurbaşkanı Paul von Hindenburg da bu kaygılardan etkilenerek, Ocak ayında Hitler’i Başbakanlığa atıyor; böylece “kuracağı istikrarlı hükümetin olası bir iç savaşı önleyeceğini” umuyor.
Reichstag yangını, Hitler’in Başbakan olarak atanmasından yaklaşık bir ay sonra gerçekleşiyor.
Yangının kundaklama olduğu kesinlikle anlaşılıyor!
Yangını başlatan kişi, psikolojik sorunları bulunan Van der Lubbe, hemen yakalanıyor ve “komünist” olduğu ilan ediliyor.
Van der Lubbe, yangını kendisinin başlattığını kabul etmesine rağmen, Nazilerin bu olayla bağlantısı olduğu iddiaları zamanla güçleniyor.
Bu iddiaların gerçekliği, yangının hemen ardından Hitler’in yayınladığı kararnamelerde belirgin hale geliyor.
“Halkı ve devleti korumak”
27 / 28 Şubat gecesi meydana gelen yangın…
5 Mart’ta genel seçimler yapılacak.
Yangın ile seçimler arasında geçen beş gün içinde Hitler, “Halkın ve Devletin Korunmasına İlişkin Kararname”yi yayımlıyor.
Bu kararname, Hitler’in iktidarda faşizme geçiş yaptığı önemli bir adım olarak kaydediliyor.
Hitler, halkı ve devleti nasıl koruyacağını şöyle açıklıyor:
“- İfade ve basın özgürlüğünü,
– Toplanma özgürlüğünü,
– Örgütlenme hakkını askıya alıyor,
– Mektup, telefon ve telgraf gibi iletişim yollarının gizliliğini kaldırıyor,
– Mülkiyet üzerinde kısıtlamalar getiriyor,
– Evleri arama yetkisini elinde bulunduruyor.”
Kısacası, özel ve sosyal yaşamı yasaklarla ve tehditlerle kontrol altına alıyor.
Seçimde çoğunluk yok
Bu kararname uygulanırken, 5 Mart’ta genel seçimler gerçekleştiriliyor.
Yaratılan korku ve şantaja rağmen…
Hitler, Parlamento’da çoğunluğu elde edemiyor.
Halk, ona herhangi bir yasayı tek başına geçirecek bir yetki vermiyor.
Hitler, bu durumu aşmanın yolunu buluyor.
Yine bir yetki kararnamesi ile…
Alman Komünist Partisi’nin kazandığı milletvekilliğini iptal ediyor.
Sadece bir kararname ile!
Diğer partilerin milletvekilleri için bir sorun yokken, Alman Komünist Partisi’nin kazandığı koltuklar geçersiz sayılıyor.
Anayasaya aykırı bu hamle, Nazilerin Reichstag’da çoğunluğu elde etmesini sağlıyor.
Tasfiye başlıyor
27 / 28 Şubat Reichstag yangınından bir ay geçmeden, 23 Mart’ta kabul edilen…
“Halkın ve Devletin Sefaletten Kurtarılması Yasası” ile Hitler’e yeni yetkiler tanınıyor. Bu yetkiler öyle geniş ki…
Artık parlamentoya danışmadan herhangi bir ülkeye savaş açma yetkisini bile elinde bulunduruyor.
“Halk sefaletten kurtarılacak” söylemi ile…
2 Mayıs’ta sendikalar baskı altına alınıyor, sendikaların mal varlıklarına el konuluyor. Birçok sendika üyesi toplama kamplarına sürülüyor.
Baskına uğrayan sendikaların yerine, 10 Mayıs’ta Alman İşçi Cephesi kuruluyor ve tüm işçilerin buraya üye olması zorunlu kılınıyor.
22 Haziran’da Alman Sosyal Demokrat Partisi (SPD) kapatılıyor ve mallarına el konuluyor.
14 Temmuz’da “Partilerin Yeniden Kuruluş Yasası” ile diğer partiler de kapatılıyor ve geriye sadece kendine faaliyet izni veren tek bir parti olarak Naziler kalıyor.
Sonrasında ise, Hitler’in durdurulamaz hırsı, İkinci Dünya Savaşı’na yol açıyor.
Komünist enternasyonal
Batı ülkeleri, bazen Hitler ile uzlaşmayı deneyerek bazen de karşı durarak, savaşa giden süreçte büyük sorumsuzluklarla oyalandıkları bir dönemde…
Sovyetler Birliği, durumu anlamak için konuyu Komünist Enternasyonal’e taşıyor.
1933 yılı Kasım ve Aralık aylarındaki Yürütme Komitesi oturumlarında Enternasyonal, “Almanya’da faşist bir diktatörlük kurulduğunu” tespit ediyor ve “Hitler’in bir savaşa hazırlandığını” kaydediyor.
Faşizm ve savaş üzerine teorik çalışmalar yürütülüyor.
“Demokrasiler Nasıl Ölüyor” tartışmalarının yaşandığı son yıllarda, faşizmi anlamak adına hâlâ değerini koruyan bir arşiv mevcut.
Hitler faşizminin başlangıç tarihi olarak 27 / 28 Şubat 1933, Reichstag Yangını kabul ediliyor.
Bugün de, 28 Şubat tarihi anılmakta…
