Gıdalarımızda bulunan birçok katkı maddesi, bu durumun temel sebeplerinden biridir.
Bu katkı maddelerinin bağırsak sağlığımız üzerindeki etkilerini inceleyelim.
Süpermarketlerde bulunan birçok gıda, raf ömrünü uzatmak amacıyla emülgatörler içermektedir.
Ne ekleniyor ve neden?
Bir sonraki alışverişinizde, raflardaki ürünlerin arkasını çevirip içerik listesine göz atmanız yeterli. Gıdalarda ne kadar çok emülgatör, yapay tatlandırıcı ve gıda boyası bulunduğunu göreceksiniz.
Bu katkı maddeleri, gıdaların lezzetini artırmanın yanı sıra, gevrekliğini ve dokusunu iyileştirmek, raf ömrünü uzatmak gibi pek çok amaçla kullanılmaktadır.
Örneğin, son zamanlarda satın aldığım “sağlıklı” tavuk salatası, gıda değerini kontrol etmek için kullandığım bir uygulamaya göre yüksek riskli bir katkı maddesi içeriyordu.
Bu salatada, yağ ve suyun birleşmesini sağlayan ve aşırı işlenmiş gıdalarda yaygın olarak kullanılan emülgatörlerin bulunduğu tespit edildi.
Favori dondurmanızın ağızda eriyen dokusu da yine bu katkı maddeleri sayesinde oluşmaktadır.
Emülgatörler, dondurmanın raf ömrünü uzatmakta da önemli bir rol oynamaktadır.
Bu kimyasallar, süpermarket ekmeğinin uzun süre yumuşak kalmasına yardımcı olurken, mağazadan alınan keklerin ev yapımı keklere göre daha uzun süre nemli kalmasının nedenidir.
Bu katkı maddeleri oldukça yaygındır.
Bir analiz, Birleşik Krallık süpermarketlerinde bulunan 6.640 farklı gıda ürününün yaklaşık yarısının emülgatör içerdiğini ortaya koymuştur.
Peki bu durum neden endişe verici? Araştırmalar, bu katkı maddelerinin bağırsak florasını olumsuz etkileyebileceğini ve iltihaplı bağırsak hastalığı, bağırsak sendromu ve kolon kanseri ile bağlantılı olduğunu göstermektedir.
Hem hayvanlar hem de insanlar üzerinde yapılan çalışmalar, emülgatörlerin sağlık sorunlarıyla doğrudan bir ilişki geliştirebileceğini ortaya koymaktadır.
Floramız nasıl etkilenir?
Fransa’nın Paris kentindeki Institut Pasteur’da Benoit Chassaing tarafından gerçekleştirilen bir fare çalışmasında, yaygın olarak kullanılan iki emülgatörün düşük dozlarının bağırsak bakterilerinin bağırsak duvarına yaklaşmasına neden olduğu ve bunun enflamasyona ve hastalık belirtilerine yol açtığı gözlemlenmiştir.
Bağırsak sorunlarına yatkın fareler, daha yoğun iltihaplanma yaşamıştır.
Normalde bağırsak mikroplarımız, enflamasyonu önlemeye yardımcı olan ve bağırsak duvarından güvenli bir mesafede tutulmasını sağlayan mukus tabakası ile korunur.
Chassaing, bakterilerin koruyucu mukus tabakasını aşındırmasının, kronik iltihabi hastalıkları tetikleyebileceğini ifade etmektedir.
Birçok aşırı işlenmiş gıdada bulunan emülgatörler, iltihabi bağırsak hastalığı gibi potansiyel sağlık sorunlarıyla ilişkilendirilmektedir
Diğer çalışmalarda, bu olumsuz etkilerin insanların sağlığıyla da bağlantılı olduğu ortaya konmuştur.
Fransa’da 2024 yılında 100 binden fazla yetişkini kapsayan bir araştırma, emülgatörlere daha fazla maruz kalan bireylerde Tip-2 diyabet riskinin daha yüksek olduğunu göstermiştir.
Doksan binden fazla katılımcıyı içeren başka bir çalışma, emülgatörler ile meme ve prostat kanseri arasında olası bir bağlantı olduğunu belirtmiştir.
Bu bağlantılar korelasyon niteliğinde olsa da, Chassaing ve ekibi, sağlıklı bireylerin gıdalarda kıvam artırıcı olarak yaygın bir emülgatör tükettiğinde bağırsak mikroplarının dengesinin bozulduğunu ve sağlıklı mikropların azaldığını göstermiştir.
Kings College London’dan beslenme bilimi profesörü Kevin Whelan ile birlikte, Crohn hastalığı olan bireyler üzerinde klinik bir deney gerçekleştirmiştir.
Deney, sınırlı emülgatör diyeti uygulayanların semptomlarının azalma olasılığının, düzenli olarak emülgatör tüketenlere göre üç kat daha fazla olduğunu ortaya koymuştur.
Sağlıkla ilgili endişelere rağmen, emülgatörlerden kaçınıp kaçınmamamız gerektiği konusunda kamuya açık bir kılavuz mevcut değildir.
Bunun bir nedeni, gıdalarda çok sayıda katkı maddesi bulunması ve bilim insanlarının bunların hangilerinin toksik olduğunu veya bazı kombinasyonlarının zararlı olup olmadığını kesin olarak bilememesidir.
