İstanbul’un Çırağan Sarayı’nda gerçekleştirilen ikinci barış müzakeresinde, Rusya ve Ukrayna heyetleri bir araya geldi. Bir saat 15 dakika süren görüşmelerde, özellikle çocukların yaralı ve yaşlı esirlerin takası üzerinde anlaşma sağlandı. Ayrıca, müzakerelerin sürdürülebilmesi ve liderlerin bir araya gelmesi hakkında mutabık kalındı.
İstanbul’daki müzakerelere katılan Ukrayna heyetinin başkanlığını üstlenen Savunma Bakanı Rüstem Umerov, görüşmelerin ardından yaptığı basın toplantısında, Rusya ile esir takası konusunda adım atmak istediklerini dile getirdi. Heyet üyesi Kyslytsya, “Görüşmelerimiz, bazı somut insani sonuçlar elde edebilecek bir noktaya taşındı. Ukrayna, iade edilmesi gereken Ukraynalı çocukların listesini Rus tarafına teslim etti” ifadelerini kullandı.
Ukrayna Savunma Bakanlığı Ana İstihbarat Müdürlüğü (GUR) Başkan Yardımcısı Vadym Skibitsky, önceki toplantılarda esir değişimi konularında bazı netlikler sağladıklarını ve şu an itibarıyla ‘herkese karşı herkes’ formülüyle yeni bir ilerleme kaydettiklerini belirtti. Böylece serbest bırakılacak kişilere ilişkin kategoriler ve esir değişimi için belirli süreler belirlendiğini aktardı.
Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Andriy Yermak, İstanbul’daki görüşmelerde Rusya’ya iade edilmesi gereken Ukraynalı çocukların listesinin resmi olarak teslim edildiğini ifade etti. Yermak, “Bu çocuklar, Rusya’nın yasa dışı olarak sınır dışı ettiği ya da geçici olarak işgal altında tuttuğu bölgelerde tutuluyor” dedi.
Yermak, daha önce Suudi Arabistan’ın Cidde kentinde yapılan görüşmelerde ateşkesin sağlanmasını kabul ettiklerini hatırlatarak, “Ukraynalı çocukların dönüşü, adil ve kalıcı bir barışın ayrılmaz bir parçası ve güvenin temel bir unsuru. Bir cevap bekliyoruz” diye ekledi. Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, İstanbul müzakereleri hakkında, “Heyetler Türk arabuluculuğunda belgeleri değiştirdi. Savaş esirlerinin serbest bırakılması için hazırlık yapıyoruz” şeklinde konuştu. Ukrayna heyeti, bu toplantıda üç ana gündem maddesi ile masaya oturdu.
1. GÜNDEM: KOŞULSUZ ATEŞKES TALEBİ
Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenski’inin önerdiği ilk madde, kapsamlı ve koşulsuz bir ateşkes talebidir. Hava, kara ve deniz unsurlarını kapsayan bu öneri ile Ukrayna, öldürmeleri durdurup barışçıl süreci başlatmayı hedeflemektedir. Ukrayna heyeti, bu pozisyonunu 3 Mayıs’tan bu yana değiştirmedi.
2. GÜNDEM: ESİRLER VE ÇOCUKLARIN SERBEST BIRAKILMASI
Ukrayna tarafı, hem tüm savaş esirlerinin hem de özellikle çocukların iadesini talep etmektedir. Çocukların müzakereler kapsamında bir konu haline getirilemeyeceği vurgulanırken, Ukrayna heyeti, elinde detaylı listeler bulunduğunu ve çocukların nerede olduğunu bildiklerini belirtti. Rusya’nın bu çocukları derhal geri göndermesi gerektiğinin altını çizdi.
3. GÜNDEM: LİDERLER ZİRVESİ ÖNERİSİ
Ukrayna, çözüm için lider seviyesinde bir toplantının şart olduğunu belirtmekte ve 29 Haziran tarihi için zirve önerisinde bulunmaktadır. Savaşın sona ermesi için ilk adımın bu zirve olduğu önemle vurgulanmaktadır.
BELGE TRAFİĞİ VE RUSYA’NIN TUTUMU
Toplantıda Rus heyeti, Ukrayna’ya ilk kez bir belge sundu. Ukrayna heyeti, bu belgeyi bir hafta süreyle inceleyeceklerini ve değerlendirmelerini sunacaklarını açıkladı. Ancak temsilciler, Rusya’nın hâlâ koşulsuz ateşkesi reddettiğini ifade etti. Amerika Birleşik Devletleri’nin New York’ta sunduğu koşulsuz ateşkes teklifinin de kabul edilmediği bildirildi.
ULUSLARARASI DESTEK VE İSTANBUL GÖRÜŞMELERİ
Görüşmeler öncesinde Ukrayna heyeti, bazı Avrupa ülkeleriyle temas sağladı. Ayrıca, Amerikalı yetkililerle de görüşmeler yapıldığını duyurdu. Ukrayna, uluslararası ortakların bu sürece daha fazla dahil olması gerektiğini belirtirken, daha önce yazılı olarak ilettikleri görüşlerin net bir geri dönüş almadığını ifade etti. Öncelikler ise net: Öncelikle koşulsuz ateşkes, ardından insani konuların çözümü ve nihayetinde liderler zirvesi ile barış sürecinin başlatılması.
“BELGELERİ YENİ ALDIK, SPONTANE KONUŞAMAYIZ”
Ukrayna heyeti, Rusya tarafından sunulan belgelerin kendilerine sadece birkaç saat önce verildiğini açıkladı. Heyet yetkilileri, belgelerin önceden alınmış olsaydı yönelik kapsamlı bir değerlendirme yapabileceklerini belirtti. “Belgelerin içeriğini daha önceki saatlerde bilmediğimiz için spontane yorum yapamayız. Barışa ulaşmaya çalışıyoruz, acele değil dikkatle ilerlemeliyiz.” Ayrıca, Ukrayna tarafı, kendi belgelerini çok daha önce Rusya ile paylaştıklarını da vurguladı.
UKRAYNA HEYETİNDEN MESAJ: “HAZIRIZ, GERÇEKÇİ KONULARA ODAKLANMALIYIZ”
İstanbul’daki son müzakerede, Ukrayna heyeti net ve hazırlıklı bir tutum sergiledi. Heyet yetkilileri, toplantının atmosferinin zaman zaman değişmesine rağmen barış sürecinin temel unsurlarına odaklanılması gerektiğini belirtti. “Yıllardır bu konularda Ruslarla müzakere ediyoruz. Bize karşı ne gibi beyanlarda bulunabileceklerini iyi biliyoruz. Her türlü beyanata hazırlıklıyız. Bu işi ilk kez yapmıyoruz.” Ukrayna tarafı, toplantının odağının gerçek önceliklere yönlendirildiğini ve bu dört başlıkta barış sürecinin ilerlemesinin mümkün olduğunu vurguladı.
“PLATFORM DEĞİL, İRADE ÖNEMLİ”
Ukrayna heyeti, müzakere yapılacak ülkenin veya platformun kendileri için sorun teşkil etmediğini, Türkiye veya başka bir yerde her zaman hazır olduklarını ifade etti. “Bizim platformla bir sorunumuz yok. Fakat Rusya tarafı tercihler arasında seçici davranıyor.” dedi.
ASKERİ DESTEK VE EKONOMİK BASKI VURGUSU
Ukrayna yetkilileri, barış süreci yürütülürken Rusya üzerinde uluslararası baskının devam etmesi gerektiği görüşünde. Avrupa liderleriyle devam eden temasların, diplomatik adımlar kadar askeri destek ve ekonomik yaptırımları da kapsaması gerektiği ifade edildi. “Rusya’nın iyi niyetle müzakere etmesini sağlamak için diplomasi kadar güç de gerekmektedir çünkü bu savaşı kazanmasına izin veremeyiz.” şeklinde görüş belirttiler.
RUS HEYETİ AÇIKLAMA YAPIP AYRILDI
Rusya heyeti, İstanbul’daki toplantının ardından Vladimir Medinski başkanlığında bir açıklama yaptı ve Çırağan Sarayı’ndan ayrıldı.
DIŞİŞLERİ BAKANI HAKAN FİDAN: “TARAFLAR ÖNEMLİ ADIMLAR ATTI, BİNER KİŞİLİK MÜBADELE TAMAMLANDI”
Rus ve Ukrayna heyetleri, kalıcı barış sağlamak amacıyla İstanbul’da buluştu. Çırağan Sarayı’ndaki toplantının açılışını Dışişleri Bakanı Hakan Fidan yaptı. “Taraflar önemli adımlar atarak, biner kişilik mübadeleyi tamamladı.” diye belirten Fidan, 16 Mayıs’taki ilk toplantıda alınan kararları hatırlattı. “Taraflar, ilk toplantıda belirlenen kararların hayata geçirilmesi için önemli adımlar attı.” diye ekledi.
“LİDERLER TOPLANTISI İÇİN GEREKEN HAZIRLIKLARI ELE ALMAYI ÖNGÖRÜYORUZ”
Fidan, her iki ülkenin ateşkese dair taleplerinin değerlendirileceğini ve insani konularla savaş esirlerinin değişim sürecinin bir adım daha ileriye taşınmasının amaçlandığını ifade etti. Düzenli görüşmelerin, taraflar arasındaki güvenin tesisinde önemli olduğunu belirten Fidan, “Karşılıklı sorunların açığa konulması ile görüş ayrılıklarının azaltılmasının yanı sıra barışa giden yolun taşlarını döşemek de mümkün olacaktır. Görüşmelerin verimli geçmesi ve somut sonuçlar elde edilmesi temel beklentimizdir.” diye konuştu.
“ASIL OLAN SÜRDÜRÜLEBİLİR BİR BARIŞIN SAĞLANMASIDIR”
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Amerika’nın görüşmelere verdiği desteğin önemine dikkat çekti. “Barışın tesisi konusundaki kararlılık yeni bir fırsat penceresi açmıştır. Asıl olan sürdürülebilir bir barışın sağlanmasıdır. Bu şekilde, enerji, gıda gibi pek çok sorunun çözüme kavuşması için katkıda bulunulmuş olacaktır.” dedi. Fidan, Türkiye’nin bu süreçte her türlü kolaylaştırıcı adımı atmaya hazır olduğunu sözlerine ekledi.
