Pazar günü, Ortadoğu borsalarındaki tepki, İran’ın Amerika Birleşik Devletleri’nin çatışmaya ani bir müdahalede bulunmasına yanıt olarak İsrail’e füze saldırılarını artırmasına rağmen, yatırımcıların olumlu bir senaryo öngördüğünü ortaya koyuyor.
Eski Başkan Trump, ulusa yaptığı televizyon konuşmasında, saldırıyı “olağanüstü bir askeri başarı” olarak tanımladı ve İran’ın “ana nükleer zenginleştirme tesislerinin tamamen yok edildiğini” belirtti. Ayrıca, ülkenin barışa yanaşmaması durumunda ABD ordusunun İran’daki diğer hedeflere yönelik operasyonlarına devam edebileceğini ifade etti.
İran, kendisini savunma hakkını saklı tuttuğunu ve bu durumun “kalıcı sonuçları” olabileceği uyarısında bulundu.
Yatırımcılar, ABD’nin müdahalesinin hisse senedi piyasalarında bir satış dalgasına neden olabilir ve büyük piyasalar açıldığında dolara ve diğer güvenli liman varlıklarına yönelim olacağını tahmin ediyor. Ancak, çatışmanın evrimine dair belirsizliklerin devam ettiğine dikkat çekiyorlar.
Potomac River Capital’in baş yatırım sorumlusu Mark Spindel, “Piyasalar ilk aşamada alarma geçecektir ve petrolün yükselebileceğini düşünüyorum,” dedi.
Spindel, “Zarar değerlendirmemiz henüz tamamlanmış değil ve bu süreç zaman alacak. Bunu ‘tamamlandı’ demekle kolayca geçiştiremeyiz. Pazar ilerleyen dönemde nelerle karşılaşacak?” ifadelerini kullandı.
Belirsizliğin piyasalar üzerinde baskı oluşturacağını vurgulayan Spindel, bu durumun petrol fiyatları üzerindeki etkisinin de artabileceğini belirtti.
Piyasalardaki gelecek hafta tepkilerine dair bir gösterge, bitcoin’den sonra perakende yatırımcıların güveninin yeni bir göstergesi haline gelen ether’in fiyatında yaşanan düşüş oldu. Ether, Pazar günü %5 değer kaybetti ve 13 Haziran’daki ilk İsrail saldırılarından itibaren toplam kayıpları %13’e ulaştı.
Ancak, Körfez borsaları sabah saatlerindeki saldırılardan fazla etkilenmedi; Katar, Suudi Arabistan ve Kuveyt borsaları hafif yükseldi. İsrail’in Tel Aviv borsası ise tüm zamanların en yüksek seviyesinde işlem görmeye devam etti.
PETROL FİYATLARI, ENFLASYON
Orta Doğu’daki gelişmelerin petrol fiyatları ve dolayısıyla enflasyon üzerindeki potansiyel etkileri, piyasalar için en önemli endişeler arasında yer alıyor. Artan enflasyon, tüketici güvenini olumsuz etkileyebilir ve kısa vadede faiz oranı indirimlerini zorlaştırabilir.
Sidney merkezli hisse senedi araştırma şirketi MST Marquee’nin kıdemli enerji analisti Saul Kavonic, İran’ın, Irak’taki ve Hürmüz Boğazı gibi yerlerdeki Amerikan çıkarlarını hedef alarak karşılık vermesinin beklenebileceğini, dolayısıyla petrol fiyatlarının olumsuz etkilenebileceğini belirtti.
Kavonic, “İran’ın vereceği tepki, önümüzdeki saatlerde ve günlerde birçok faktöre bağlıdır. Ancak daha önce tehdit edilen şekliyle bir yanıt verirlerse, bu durum petrol fiyatlarını 100 dolara kadar yükseltebilir,” dedi.
Küresel endeks Brent ham petrol vadeli işlemleri, 10 Haziran’dan bu yana %18 artarak Perşembe günü 79,04 doları aşarak beş aylık zirveye ulaştı. S&P 500 ise İsrail’in 13 Haziran’da İran’a yönelik saldırısı sonrası başlangıçta düşüş yaşasa da, kısa süre içinde az değişiklik gösterdi.
Trump’ın saldırıları duyurmasının ardından Harris Financial Group’un yönetici ortağı Jamie Cox, petrol fiyatlarının ilk aşamada yükselmesini beklediğini belirtti. Ancak Cox, bu durumun İran’ı barış arayışına yönlendirebileceğini ve fiyatların birkaç gün içinde dengeleneceğini öngördüğünü ifade etti.
Ekonomistler, ani petrol fiyat artışlarının, Trump’ın uyguladığı gümrük vergileri ile zaten sıkıntılı durumda olan küresel ekonomiye olumsuz etkileri olabileceği konusunda uyarıyor. Ancak hisse senetlerindeki geri çekilmenin geçici olabileceği, tarihsel verilere dayanarak ileri sürülüyor. 2003 Irak işgali ve 2019’da Suudi petrol tesislerine yapılan saldırılar gibi geçmişteki olaylarda hisse senetleri ilk başta düşüş yaşadıktan sonra toparlanmıştı.
Wedbush Securities ve CapIQ Pro’nun verilerine göre, S&P 500, çatışmanın başlaması sonrası üç haftada ortalama %0,3 düşerken, bunun ardından gelen iki ay içinde ortalama %2,3 arttı.
DOLAR SORUNLARI
Çatışmanın tırmanması, bu yıl ABD’nin uluslararası arenadaki istisnailiğine duyulan kaygılarla birlikte dolar için karışık sonuçlar doğurabilir.
Analistler, ABD’nin İran-İsrail çatışmasına doğrudan müdahil olması halinde doların başlangıçta güvenli bir varlık olarak değer kazanabileceğini belirtiyor.
Connecticut’taki IBKR’nin baş piyasa stratejisti Steve Sosnick, “Güvenli bir kaçış mı görüyoruz? Bu, getirilerin düşmüş olacağı ve dolarda bir güçlenme olacağı anlamına gelebilir” dedi. Ancak, hisselerin olumsuz bir tepki vermesinin kaçınılmaz olduğunu düşündüklerini de vurguladı ve bunun İran’ın tepkisine ve petrol fiyatlarının yükselip yükselemeyeceğine bağlı olacağını ifade etti.
