Türkiye’de iklim değişikliği genellikle çevreciler, akademisyenler veya teknik uzmanlar tarafından ele alınan bir konu olarak algılanıyor. Ancak günümüzde bu durumun çok ötesinde bir gerçeklik söz konusu. İklim değişikliği, sadece çevresel bir mesele olmaktan çıkmış; ekonomi, enerji, tarım, göç, kritik altyapılar ve güvenlik gibi alanlarla doğrudan ilişkili bir sorun haline gelmiştir.
Dünya, yalnızca güç dengelerinin değiştiği bir geçiş döneminde değil, küresel düzenin temel parametrelerini dönüştüren köklü bir kırılma sürecindedir. Bu yeni dönemde güvenlik kavramı da önemli değişimler geçiriyor. Daha önceki yazılarımda belirttiğim üzere, güvenlik artık sadece askeri güç, tanklar veya füzelerle tanımlanmıyor. Enerji arz güvenliği, su kaynaklarının sürdürülebilirliği, gıda zincirlerinin korunması, limanların işlevselliği ve toplumların krizlere karşı direnç gösterme yeteneği, güvenliğin ayrılmaz parçaları haline gelmiştir.
İklim değişikliği, bu alanların hepsini etkileyen sistemik bir baskı unsuru oluşturuyor.
Günümüzde kuraklık, aşırı sıcaklıklar, orman yangınları ve seller sadece çevresel sorunlar yaratmakla kalmıyor; aynı zamanda ekonomik maliyetleri artırıyor, devletlerin kapasitesini zorluyor, toplumsal kırılganlıkları büyütüyor ve istikrarsızlık risklerini derinleştiriyor. Özellikle Afrika, Orta Doğu ve Akdeniz havzasında iklim değişikliği ile düzensiz göç hareketleri arasındaki bağlantı daha belirgin hale gelmiştir.
Bu nedenle, NATO gibi birçok uluslararası kuruluş iklim değişikliğini bir “tehdit çarpanı” olarak değerlendiriyor. Zira iklim değişikliği mevcut sorunları daha da karmaşık hale getiriyor; enerji ve gıda güvenliği üzerinde baskı kuruyor ve kırılgan bölgelerde çatışma risklerini artırıyor. NATO’nun 2022 yılında kabul ettiği Stratejik Konsept gibi son dönem belgelerinde iklim değişikliğine daha fazla yer verilmesi, güvenliğin artık yalnızca askeri kapasite ile değil, toplumların dayanıklılığıyla da doğrudan ilgili olduğunu gösteriyor.
Bu çerçevede dayanıklılığın stratejik önemi yalnızca afet yönetimi ile sınırlı değil. Elektrik şebekeleri, limanlar, ulaşım ağları, enerji altyapıları ve veri merkezleri gibi sistemlerin krizler karşısında ne ölçüde dayanıklı olabileceği, günümüzde savaşlar kadar iklim kaynaklı şoklar tarafından da belirleniyor.
Türkiye’de iklim değişikliği hâlâ sıklıkla önemsiz bir konu gibi değerlendiriliyor. Ancak Türkiye’nin enerji bağımlılığı, tarımsal hassasiyetleri ve su kaynakları üzerindeki baskılar göz önüne alındığında, iklim değişikliği doğrudan stratejik bir mesele haline gelmektedir.
Benzer bir tutum ABD’de de gözlemleniyor. Donald Trump’ın yeniden göreve gelmesiyle birlikte mevcut ABD yönetimi, iklim değişikliği konusuna daha mesafeli bir yaklaşım sergilemektedir. Enerji üretimi, fosil yakıtlar ve sanayi rekabetçiliği öncelikleri, çevre politikalarının önüne geçmiş durumda. Ancak Washington’daki bu yaklaşım, Avrupa’nın dönüşüm sürecini etkilemiyor.
Avrupa Birliği, iklim değişikliği ve çevre politikalarını ekonomik düzenin merkezine yerleştirmeye devam ediyor. Avrupa Yeşil Mutabakatı, sınırda karbon düzenlemeleri, sürdürülebilir üretim standartları ve çevre normları artık yalnızca çevresel bir konu değil; ticaretin ve rekabetin yeni kurallarını belirliyor.
Bu durum, Türkiye açısından büyük önem taşıyor. Zira Türkiye’nin dış ticaretinin önemli bir kısmı Avrupa Birliği ile gerçekleştiriliyor. Bu nedenle AB’nin iklim ve çevre mevzuatına uyum, yalnızca çevresel bir tercih değil, aynı zamanda ekonomik bir zorunluluk haline geliyor. Avrupa pazarlarına erişim, ihracat kapasitesi ve rekabet gücü doğrudan bu dönüşümle bağlantılı.
Mesele sadece karbon salımını azaltmakla sınırlı değil. Yeni küresel düzende ekonomik ve stratejik açıdan oyunun dışında kalmamak da önemli bir unsur.
İklim değişikliğinin etkileri, artık geleceğe dair soyut senaryolar olmaktan çıkmış durumda. Akdeniz havzası, küresel ısınmadan en fazla etkilenen bölgeler arasında yer alıyor. Türkiye son yıllarda artan orman yangınları, kuraklık, ani seller ve su kaynakları üzerindeki baskılarla mücadele ediyor. Bu gelişmelerin tarımsal üretimden enerji tüketimine kadar geniş bir yelpazede etkileri söz konusu ve ekonomik maliyetleri de giderek artıyor.
Bu açıdan Türkiye’nin ev sahipliği yapacağı COP31 toplantısının yalnızca diplomatik bir etkinlik olarak değerlendirilmemesi gerekiyor. COP31, Antalya’da 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde yapılacak ve Liderler Zirvesi’nin 11-12 Kasım 2026 tarihlerinde gerçekleştirilmesi planlanıyor. Böyle bir küresel toplantıya ev sahipliği yapmak, önemli bir uluslararası görünürlük sağlayacaktır. Ancak asıl kritik unsur, COP31’in Türkiye’de iklim değişikliği konusunda toplumsal farkındalığı artıracak daha geniş bir dönüşüm sürecine katkıda bulunabilmesidir.
Antalya’daki zirvenin, yalnızca yeni vaatlerin dile getirildiği diplomatik bir platform değil, aynı zamanda alınan kararların sahada somut sonuçlar doğurduğu bir uygulama zemini olması hedefleniyor. Türkiye’nin hazırlıklarını Uluslararası Enerji Ajansı ile yakın iş birliği içinde yürütmesi, enerji dönüşümünden döngüsel ekonomiye kadar uzanan konularda daha somut ve uygulamaya yönelik bir yaklaşım benimsendiğini göstermektedir.
Birleşmiş Milletler’in iklim gündeminde; küresel sıcaklık artışının 1,5 derece hedefiyle uyumlu şekilde sınırlandırılması, emisyon azaltımının hızlandırılması, iklim finansmanının güçlendirilmesi ve gelişmekte olan ülkelerin desteklenmesi gibi unsurlar öncelikler arasında yer alıyor.
Türkiye’nin COP31 için geliştirdiği yaklaşım ise bu küresel çerçeveyi ‘diyalog, uzlaşı ve aksiyon’ ilkeleri temelinde somut uygulamalarla desteklemeyi amaçlıyor. Bu kapsamda temiz enerji dönüşümü, sıfır atık uygulamaları, metan emisyonlarının azaltılması, iklime dirençli şehirler oluşturulması ve iklim eyleminde uygulama mekanizmalarının güçlendirilmesi Türkiye
Yorumlar kapalı.