Ülkemizde pek çok hukukçu gibi ben de mevcut adalet, hukuk ve yargı sistemine dair umudumu yitirmiş durumdayım.
Adalet sisteminin, muhalif bireylere, özellikle muhalefet eden yerel yöneticilere ve gazetecilere karşı son derece aktif bir tutum sergilediği, ancak iktidar yanlısı iddialara karşı son derece pasif kaldığı dikkat çekici bir durum.
Tarafsızlık tartışmalarında, futbol hakemleriyle yarışan tek kesim olarak yargı camiası öne çıkıyor.
Futbolsever ülkelerde hakemler, tarafsızlıkları hakkında sıkça eleştirilirken, yargıçların da bu denli eleştirilmesi normal midir?
Uzun yıllar yargı alanında görev yapmış bir hukuk profesörü olarak, yargıç ve savcıların tarafsızlık ve siyasetten uzak durma kaygısından bu denli uzaklaşmasını görmek içimi acıtıyor.
Özellikle, ana muhalefet partisinin Cumhurbaşkanı adayının adaylığını açıklamasının hemen ardından başlatılan soruşturma, adalet sisteminin tarafsızlık kaygısını yitirdiğini gösteriyor. Suçlamalara karşı hem lehe hem de aleyhe delilleri ortaya koymakla görevli iddia makamının, halkın seçtiği bir siyasetçiye yönelik tutumu, bu kaygının artık kalmadığını gösteriyor.
Ancak, evrensel hukuk devleti ve AİHM standartlarına göre yargıç ve savcılar, davalarda hem tarafsız olmalı hem de dışarıya karşı tarafsız bir imaj sunmalıdır.
İlgili taraflarla yakın ilişki kurmak, yargıladıkları kişiye övgüler yağdırmak veya rakiplerine karşı olumsuz ifadeler kullanmak, tarafsız bir görünüm sunmak anlamına gelmez.
Elbette, bu durum genel bir yargılamaya tabi tutulmamalıdır. İşini doğru, tarafsız ve liyakatle yürüten yargıç ve savcılar, bu eleştirilerin dışında tutulmalıdır.
Bu durumu sürekli şikayet etmekten ve yakınmaktan oldukça yoruldum.
Artık bu konuda durumu değiştirmek adına bir şeyler yapma zamanı gelmiştir.
Konfüçyus’un “Karanlığa küfredeceğine bir mum yak!” sözüne kulak vermek gerekiyor.
Gidişattan rahatsız olanlar, somut adımlar atmalı.
Ne tür adımlar atılabileceği konusunda kesin bir formül yoktur elbette.
Ancak, sürekli eleştirmekten farklı şeyler yapmak gerektiği açıktır.
Kendi adıma, adalet, hukuk ve yargı sistemindeki mevcut sorunlar ve çürümeye karşı nasıl bir reform yapılması gerektiğini düşünüyor ve öneriler geliştiriyorum.
Hesap sorma modelleri
Olası bir iktidar değişikliği durumunda “geçiş dönemi adaleti nasıl sağlanacak?” sorusu üzerinde duruyorum.
Adil, demokratik ve sürdürülebilir bir reformun, gelecekte benzer sorunların yaşanmaması için nasıl tasarlanması gerektiği üzerine kafa yoruyorum.
Reform sürecinde mevcut iktidarın sorumlularından hukuk önünde nasıl hesap sorulmalı?
Sorumluları, görevlerini kötüye kullananlar, yetkilerini kötüye kullanımlara göz yumanlar ve sessiz kalanlar olarak üç gruba ayırdığımızda, adil bir hesap sorma modeli nasıl oluşturulabilir?
Örneğin, 1 Temmuz 2016’da olduğu gibi, tüm Yargıtay ve Danıştay üyelerinin görevlerine son veren genel bir yasal tasfiye modeli mi tercih edilmeli?
AİHM’in de kabul ettiği tarafsız bir geçiş dönemi adaleti sağlama komisyonu ile bireysel değerlendirme yoluyla “kuruyu yaştan ayırma” modeli mi uygulanmalı?
Diğer siyasi aktörlerle uzlaşma sağlanarak anayasayı değiştirme çoğunluğu elde edildiğinde, tüm sistemi anayasal bir çerçevede yeniden yapılandırarak köklü bir reform mu gerçekleştirilmelidir?
Bu reform ve sistem değişikliklerinin bir iktidar değişikliği olmadan gerçekleşmeyeceği gerçeğinin farkındayım.
Ancak, şu soruların yanıtlarının zor olduğunu biliyorum:
Bir iktidar değişikliği yaşanacak mı?
Yaşanırsa bunu görebilecek miyim?
Eğer görürsem, düşündüğüm gibi sorunları çözecek ve işe yarar değişiklikler yapılacak mı?
Yorumlar kapalı.