MHP lideri Devlet Bahçeli‘nin 22 Ekim tarihindeki çağrısı ile başlayan süreç, PKK lideri Abdullah Öcalan‘ın örgüte yönelik yaptığı açıklamalarla ilerleme kaydetti. Dün, PKK, fesih ve silah bırakma kararı aldığını duyurdu. Bu gelişmenin ardından taraflardan gelen açıklamalarda, demokratikleşme yönünde atılacak adımlara vurgu yapıldı. Hangi adımların ne zaman atılacağı ise henüz belirginlik kazanmadı.
“Meclis yüzyılın en hayırlı çalışmasını yapma sorumluluğu taşıyor”
PKK’nın kararının ardından DEM Parti Merkez Yönetim Kurulu’nun toplantısında açıklama yapan Ayşegül Doğan, “Hukukun ve siyasetin işlediği bir demokratik cumhuriyet kurma görevimiz var. Bu konuda en önemli adres Meclis’tir. Meclis, yüzyılın en hayırlı çalışmasını yapma sorumluluğuna sahiptir” ifadelerini kullandı.
Silah bırakma sürecinin takip ve raporlama süreci
AKP yetkilileri, silah bırakma sürecinin takip edilerek rapor haline getirileceğini ve demokratikleşme ile ilgili beklenen adımların bu süreçten sonra aşamalı olarak atılacağını açıkladı.
“Silah bırakma süreci uzamamalı”
Ciddi dönemine dair hem DEM Partisi hem de AKP kanadından isimler, silah bırakma sürecinin uzun sürmemesi gerektiği hususunda uzlaşı sağladı. DEM Partili yöneticiler, söz konusu sürecin birkaç ay içinde tamamlanmasını bekliyor.
İlk adım 10. Yargı Paketi
Sürecin gereksinim duyduğu yasal düzenlemelerin bazıları daha önceki görüşmelerde gündeme getirilmiş olmasına rağmen, hangi adımların ve takvimle atılacağı henüz netlemiş değil. Ancak 10. Yargı Paketi’nin bu süreçte önemli düzenlemeler içereceği tahmin ediliyor. AKP’li isimlerin dile getirdiği düzenlemeleri şöyle sıralayabiliriz:
– Hasta ve yaşlı tutukluların tahliyesi,
– 2020 Covid izninin kapsamının genişletilmesi,
– Cezaevi İdare ve Gözlem Kurullarının kararlarının standartlaştırılması.
Paketin kapsamı genişler mi?
PKK’nın fesih kararı ile birlikte, paketin kapsamına eklenebilecek yeni düzenlemelerin de tartışıldığı kulislerde öne çıkıyor. Hem AKP hem de DEM Partisi yetkilileri, infaz yasasındaki eşitsizliklerin giderilmesi gerektiği konusunda ortak bir görüş paylaşıyor. Bu çerçevede, “terör” suçları için cezanın dörtte üçünün infaz edilmesinin yerine, diğer suçlara uygulanacak şekilde düzenleme yapılması önerilmekte.
Ayrıca, Anayasa Mahkemesi’nin iptal ettiği “örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleyenlerin cezalandırılması” kuralının da 10. Yargı Paketi ile yeniden ele alınabileceği ifade ediliyor.
Kayyım teklifi gündeme alınabilir
DEM Partisi yetkilileri, kayyım atamalarının son bulması gerektiğini belirtiyor. Belediyelere kayyım atanmasını mümkün kılan maddenin ilgili kanundan çıkarılmasına dair tüm partilerin ortak bir teklifte bulunduğunu hatırlatan DEM Partililer, bu adımın yakında atılmasını umuyor.
Bayramdan sonra bazı adımlar atılabilir
DEM Parti kaynaklarına göre, atılacak bazı adımların bayram sonrasında gerçekleşmesi muhtemel.
DEM Parti, 10. Yargı Paketi’nin içeriğini müzakere etmek amacıyla siyasi partileri ziyaret etmeyi planlıyor. Bu ziyaretlerde süreç hakkında ortak değerlendirmelerin de yapılacağı belirtildi.
AKP ve DEM’den ziyaretler
AKP, 10. Yargı Paketi taslağını muhalefet partileri ile paylaşacak ve bu çerçevede parti gruplarını ziyaret ederek görüşlerini alacak.
Meclis’te komisyon kurulacak mı?
Meclis’in yasal ve toplumsal boyutunun tüm partilerin katılımıyla şekillenmesi, hem PKK hem de Öcalan tarafından talep ediliyor. DEM Parti ve CHP’den gelen benzer açıklamalar dikkat çekiyor.
Meclis’in nasıl bir rol üstleneceği ise henüz belirsiz. Bu kapsamda, Meclis’te özel yetkili bir komisyon kurulması seçenekler arasında yer alıyor. Ancak komisyon kurulmasının sürece zarar verebileceğini düşünenler de mevcut. Diğer görüşte olanlar, yasal düzenlemelerin diyalog yoluyla yapılabileceğini savunuyor.
“Silah bırakma sürecini PKK-devlet-Öcalan yönetiyor”
Örgüt üyelerinin silah bırakma sürecinin PKK, devlet ve İmralı arasında planlandığına dikkat çeken DEM Parti kaynakları, bu durumla ilgili kendilerinin müdahale edemeyeceğini fakat sürecin hukuki alt yapısının hazırlanması gerektiğini belirtiyor.
“Geri dönüşleri düzenleyecek özel yasa gerekli”
Örgütte yönetici pozisyonunda bulunmayan üyelerin Türkiye’ye dönüşü ve hukuki güvenceye kavuşmaları için özel bir düzenleme yapılması gerektiği ifade ediliyor. Kaynaklar, “Mevcut yasalarla bu dönüş sağlanamaz” diyor.
“Geri dönüş için gerekli yasayı Öcalan ve devlet müzakere edecek”
Geri dönüş için gerekli yasal düzenlemelerin Öcalan ve devlet yetkilileri tarafından müzakere edileceği belirtildi. İki tarafın somut durum üzerinde uzlaşma sağlaması gerektiği ifade ediliyor; bu mutabakatın ardından yasa çalışmasının Meclis’in gündemine geleceği öngörülüyor.
Avrupa ve cezaevlerindeki örgüt üyeleri ile siyasi tutuklular
Avrupa’daki örgüt üyelerinin Türkiye’ye dönüşü, cezaevlerindeki örgüt üyeleri ve siyasi tutukluların tahliyeleri de önümüzdeki süreçte gündeme gelmesi beklenen konular arasında. Bu durumun, 10. Yargı Paketi’nde olmasa da, ilerleyen aşamalarda yapılacak TCK ve TMK düzenlemeleri ile muhtemelen ekim ayından sonra ele alınması planlanıyor.
Umut hakkı gündeme gelir mi?
DEM Parti kaynakları, sürecin sağlıklı ilerlemesi durumunda Bahçeli’nin gündeme getirdiği Umut Hakkı düzenlemesinin de konuşulabileceğini belirtiyor. Ancak şu aşamada ‘umut hakkı’ en öncelikli mesele olarak değerlendirilmediği vurgulanıyor.
Umut hakkı gündemde olmasa da, Öcalan’ın çalışma ve iletişim koşullarında iyileştirmeler yapılma ihtimali bulunuyor. Kaynaklar, silah bırakma sürecinin Öcalan’ın yönlendirmesiyle yönetildiğini ifade ederek, ilerleyen evrede de Öcalan’ın devrede olması gerektiğini belirtiyor.
