Bursa Nilüfer Belediyesi tarafından gerçekleştirilen “Tematik Buluşmalar” etkinliğinde tarihçi Elçin Arabacı, 1850’li yıllarda Bursa ve İstanbul’daki işçilerin sosyal ve çalışma koşullarını ele aldı.
BURSA (İGFA) – Bursa Nilüfer Belediyesi’nin düzenlediği “Tematik Buluşmalar, Kütüphanede Sosyal Bilimler ve Disiplinlerarası Söyleşiler” serisinin son konuğu olan Elçin Arabacı, “İngiliz Belgelerine Göre 19. yy. Ortasında İstanbul, İzmir, Selanik ve Manastır’da Osmanlı Emekçilerinin Yaşam ve Çalışma Koşulları” başlıklı söyleşisinde, Osmanlı İmparatorluğu dönemindeki emekçilerin yaşam koşullarına dair önemli bilgiler sundu. Etkinlik, Nazım Hikmet Kültürevi Balaban Salonu’nda gerçekleştirildi.
Arabacı, Osmanlı’daki emekçilerin durumunu anlatırken, “19. Yüzyıl ortasında Osmanlı’daki emekçilerin hali İngilizlerin gözünden nasıl gözüküyordu?” sorusunu gündeme getirdi. Bursa’nın 1850-1860 yıllarında sanayileşmenin merkezinde olduğunu belirten Arabacı, “Bu dönem, nüfus bakımından orta ölçekli bir ticaret kenti olan Bursa’da, inşaat ve maden işçiliği gibi güç isteyen mesleklerin daha fazla kazandırdığını gösteriyor. Geleneksel zanaatlara yöneldikçe, ücretler giderek düşüyordu,” ifadelerini kullandı.
O dönemde Bursa’daki ipek fabrikalarında ağırlıklı olarak kadın işçilerin görev aldığını vurgulayan Arabacı, bu işçilerin erkeklere oranla çok daha az kazanmakta olduklarını aktardı. Bir kadın işçinin günlük yevmiyesi 3 kuruşken, erkek işçinin yevmiyesinin yaklaşık 22,60 kuruş olduğunu belirten Arabacı, bu yıllarda birçok çocuğun da çırak olarak çalıştığını ve en düşük ücret seviyesini aldığını ifade etti. Ayrıca, o dönemde bir duvarcı ustasının bir günde kazandığı miktarın, 8 kilodan fazla dana eti almaya yettiğini söyledi.
İşçilerin çalışma koşullarına dair bilgiler de veren Elçin Arabacı, “Mesai, gün doğumundan gün batımına kadar sürüyor, yaz günlerinde bu süre 12 saate kadar uzanırken kış aylarında 8 saat civarında kalıyordu. Zanaatkarlar ve esnaflar sık sık mola verme imkanına sahip olsalar da, fabrikada çalışan kadınlar için bu imkan bulunmuyordu. Uzun süre kapalı alanlarda çalışan pek çok kadın, D vitamini eksikliğinden dolayı sağlık sorunları yaşadı ve bu durum bazıları için ölümle sonuçlandı,” açıklamasında bulundu.
19. Yüzyıl ortalarındaki İstanbul ve Bursa işçilerini kıyaslayan Arabacı, “En düşük ücret itibarıyla Bursa’daki işçi, İstanbul’daki işçinin neredeyse iki katı kadar kazanıyordu. Ancak en yüksek ücret konusunda İstanbul oldukça öndeydi. Bunun sebebi, nitelikli zanaat gerektiren işlerin İstanbul’da daha fazla talep görmesiydi,” dedi.
Tarihçi Elçin Arabacı, konuşmasının ardından katılımcılardan gelen soruları yanıtladı.
