Orta Doğu’daki tansiyon yükselirken, global piyasalar ABD’nin atacağı adımları dikkatle takip ediyor. ABD, İran’ın nükleer tesislerine yönelik gerçekleştirilen hava saldırıları ile iki ülke arasında gerilimi artırdı.
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, “Fordow, Natanz ve İsfahan dahil olmak üzere İran’daki üç nükleer tesisine yönelik başarılı bir operasyonu tamamladık. Uçaklarımız artık İran hava sahasının dışında. Fordow’a tam olarak vuruldu. Tüm uçaklarımız güvenli bir şekilde geri dönüyor. Harika Amerikalı pilotlarımızı kutluyoruz. Dünyada böyle bir başarıyı sağlayabilecek başka bir ordu yok. Şimdi barışın zamanı!” ifadelerini kullandı.
Orta Doğu’da 13 Haziran’da başlayan çatışmalar sonrası petrol fiyatları yüzde 11’in üzerinde bir artış gösterdi. Bu gerilimin yeni haftada fiyatların tekrar yükselmesine neden olması bekleniyor. Altın ve gümüş piyasalarındaki gelişmeler ise merak konusu. Ekonomist Filiz Eryılmaz, borsa satışlarının oluşabileceği ihtimaline dikkat çekerken, altın ve petrol fiyatlarında sert yükselişlerin yaşanabileceğini ifade etti.
Filiz Eryılmaz, ABD’nin İran’ın nükleer hedeflerine yönelik saldırısının küresel piyasalarda alarma yol açtığına dikkat çekti. Şimdi asıl merak edilen soru şu: İran, ABD’ye doğrudan bir karşılık verecek mi? Yalnızca İsrail’e değil, ABD üslerine de saldırılabilecek mi? Eğer bu yönde bir adım atılırsa, mevcut gerilimin çok daha büyük bir çatışmaya dönüşebileceği öngörülüyor.
Ancak İran’ın ABD’ye yönelik doğrudan bir saldırı gerçekleştirmemesi, piyasalarda daha ılımlı bir senaryo beklentisini artırıyor. İran’dan gelen ilk açıklamalarda itidal vurgusu dikkat çekiyor. İran Dışişleri Bakanı, “Eğer İsrail saldırılarına son verirse, müzakerelere açığız” açıklamasında bulundu. Bu durum da piyasa açısından kısmen olumlu bir sinyal olarak değerlendiriliyor. Her ne kadar İsrail’in durması beklenmese de, İran’ın müzakere masasına dönme niyetine dair bir işaret mevcut.
Tahran yönetiminin yarın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yapacağı görüşmenin ardından ortaya çıkacak açıklamalar da büyük önem taşıyor. Uzmanlar, İran’ın ABD hedeflerine doğrudan saldırmaması halinde piyasaların bu durumu daha az endişeyle karşılayabileceğini öngörüyor.
ALTIN VE PETROLDE NE BEKLENİYOR?
Irak’ın ABD’ye saldırmaması durumunda, petrol fiyatlarının büyük bir dalgalanma göstermesi beklenmiyor. Ancak yine de güçlü bir pozisyonun korunacağı, fiyatların yüksek düzeylerde kalmaya devam edeceği düşünülüyor. Diğer yandan, İran’ın doğrudan ABD üslerini hedef alması durumunda petrol fiyatlarının 150 dolar seviyesine ulaşabileceği kaydediliyor. Hürmüz Boğazı’nın kapanması ihtimali, enerji fiyatlarının yanı sıra dünya genelindeki ekonomik dengeyi de etkileyebilir.
Altın fiyatları açısından da benzer bir belirsizlik söz konusu. İran’ın misilleme yapması halinde, qiymetlerin 3 bin 400 doları aşabileceği öngörülüyor. Ancak gerilimin kontrol altında kalması durumunda, altının daha yatay bir seyir izleyerek dalgalanmalara girmemesi bekleniyor.
BORSADA AŞAĞI YÖNLÜ BEKLENTİ
BIST 100 endeksinin yarın negatif bir açılış yapması bekleniyor. Her ne kadar ABD ve Asya borsa vadeleri pozitif görünse de, Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimlerin Türkiye piyasalarını daha temkinli bir hareket sergilemesine neden olabileceği düşünülüyor. 9 bin 050 seviyesi, teknik olarak önemli bir destek olarak göz önünde bulunurken, bu seviyenin altına düşülmesi halinde endeksin 9 bin ve 8.950 seviyelerine kadar gerileyebileceği ifade ediliyor.
Varlık Fonu’nun daha önce alım yaptığı 8 bin 950-9 bin aralığı yeniden devreye girerse, olası bir satış baskısının dengelenmesi muhtemel. Öte yandan, İran’ın ABD’ye saldırması ve ABD’nin buna yanıt vermesi durumunda, borsa üzerindeki baskının daha da artması bekleniyor. Bu durumda özellikle ulaştırma, enerji ve bankacılık sektörlerinde daha belirgin satışların yaşanabileceği düşünülüyor.
GÖZLER TAHRANDA
Piyasalarda şu anda Temmuz ayında ABD Merkez Bankası’ndan (Fed) bir faiz indirimi beklentisi fiyatlanıyordu. Ancak jeopolitik risklerin artması bu beklentilerin ertelenmesine yol açabilir. Özellikle Hürmüz Boğazı’nın kapanması gibi senaryolar petrol fiyatlarında ani yükselişlere neden olabilir, bu da döviz kuru üzerindeki baskıyı artırarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın rezervlerini hızla eritmesine yol açabilir.
İran’ın ABD’ye vereceği cevap, sadece bölgesel çatışmanın yönünü değil, aynı zamanda küresel ekonomi ve piyasalar üzerindeki baskıyı da belirleyecek. İran’ın henüz “saldırgan” bir tavır sergilememesi, piyasalardaki sınırlı iyimserliği korumaya yardımcı oluyor. Ancak gelişmelerin yönü, tamamen Tahran’ın atacağı adımlara bağlı olacak.
