Ocak ayında enflasyonda kaydedilen artış, bu kışın zorlu geçeceğinin sinyallerini veriyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı verilere göre, tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ocakta aylık yüzde 4.84 artarken, yıllık enflasyon yüzde 30.65 seviyesine ulaştı. Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) ise yıllık bazda yüzde 27.17, aylık bazda ise yüzde 2.67 artış gösterdi. Yıllık enflasyonda en yüksek artış oranı eğitimde yüzde 64.70 olarak kaydedilirken, aylık bazda sağlık alanında enflasyon yüzde 14.85 ile zirveye çıktı.
SEBZE FİYATLARI UÇTU
İstanbul Ticaret Odası (İTO) verilerine göre, enflasyon aylık bazda yüzde 4.56, yıllık bazda ise yüzde 36.15 artış gösterdi. ENAG ise ocak ayındaki enflasyonu aylık yüzde 6.32, yıllık ise yüzde 53.42 olarak açıkladı.
TÜİK verilerine göre, ocak ayında en fazla fiyat artışı gösteren ürün, yüzde 57.08 ile hava yolu ve yurt dışı yolcu taşımacılığı oldu. Kadın ve çocuk giysileri ise en çok ucuzlayan ürünler arasında yer aldı. Sebze fiyatlarındaki yüzde 51.58’lik artış dikkat çekerken, giyim ve ayakkabı gruplarında ise belirgin bir düşüş yaşandı.
Ocak ayında en yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubundaki aylık değişimler ise şöyle gerçekleşti: Gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 6.59, ulaştırmada yüzde 5.29 ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda yüzde 4.43 artış kaydedildi. Şubat ayında kira sözleşmelerinde uygulanabilecek zam oranı ise yüzde 33.98 olarak hesaplandı.
Yenilenen endeks tartışma konusu
Enflasyon hesaplamalarında kullanılan madde sepetindeki ağırlıkların değiştirilmesi, ekonomistler tarafından eleştirildi. Prof. Dr. Erhan Arslanoğlu, konut kategorisinin ağırlığının yüzde 15.26’dan yüzde 11.40’a, eğitim kategorisinin ise yüzde 2.31’den yüzde 2.02’ye düşürüldüğünü ifade etti. QNB Araştırma Asistanı Bora Kaya ise doğalgaz, elektrik ve sudaki değişikliklerin endekste enerji ağırlığının önemli ölçüde azaldığını gösterdiğini belirtti. Endekste ulaştırmanın payı artarken, gıdanın payı düştü. Sigorta ve finansal hizmetler de yeni harcama grubu olarak enflasyon hesaplamalarında yer aldı.
Uçak biletini de mi soğuk vurdu?
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, ocak ayındaki yüksek enflasyonu ‘olumsuz hava koşulları’ ve ‘dönemsel unsurlar’ ile açıkladı. TÜİK verilerine göre, aynı ayda yurt dışı uçak bileti fiyatları da yüzde 57’yi aşarak dikkat çekti. Bu durum, “Uçak biletini de mi soğuk vurdu bakan bey?” sorusunu gündeme taşıdı.
Ekonomistler ne dedi?
‘Baz etkisi işe yaramıyor’
Mahfi Eğilmez, ocak enflasyonunun yüzde 4.84 ve yıllık enflasyonun yüzde 30.65 olarak gerçekleştiğini belirterek, baz etkisinin etkili olmadığını ve bunun en kötü etkisinin beklentiler üzerinde olacağını vurguladı.
‘31 ay bitti, hâlâ yüksek’
Prof. Dr. Fatih Özatay, ocak ayı enflasyonunun yüzde 4.84 olduğunu, enflasyonla mücadele iddiasındaki ekonomi programının 31. ayının geride kaldığını ve bu kadar süre sonra bu kadar yüksek bir rakamın kabul edilemez olduğunu ifade etti.
‘Faiz indirimine bariyer oldu’
Dr. Burcu Aydın, ocak ayı enflasyonunun 3 yıllık parasal ve mali sıkılaşma politikalarına rağmen, tarihsel olarak en yüksek aylık artış oranlarından biri olduğunu ve bu durumun Merkez Bankası’nın faiz indirim kararları önünde önemli bir engel teşkil ettiğini belirtti.
CHP Sakarya Milletvekili Ümit Dikbayır ise, her ay yaptığı market alışverişlerinde ocak ayı enflasyonunu yüzde 11.86 olarak hesapladı. Aralık ayında eşi Nigar Dikbayır ile birlikte 41 kalem ürüne 4 bin 460 TL ödeyen Dikbayır çifti, ocak ayı sonunda aynı ürünleri almak için 4 bin 989 TL harcadı. Alışverişin zam şampiyonu ise kabak oldu. Dikbayır çifti, her ay dört kişilik bir ailenin haftalık temel ihtiyaçlarını satın alıyor ve bu ürünleri ihtiyaç sahibi öğrenci evlerine iletiyor.
www.sozcu.com.tr internet sitesinde yayınlanan yazı, haber ve fotoğrafların her türlü telif hakkı Mega Ajans ve Rek. Tic. A.Ş’ye aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.
