Hayat pahalılığı ve geçim sıkıntısı, Türkiye genelindeki her hane için ortak bir sorun haline gelirken, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri, en yoksul illerde yaşayanların kiraları karşılayamayan gelirler sebebiyle kredi ve borç bataklığına düştüğünü ortaya koyuyor. Türkiye’nin en yoksul 10 ilinde kişi başına düşen gelir, asgari ücreti bile geçemediği için vatandaşlar ya küçük apart dairelerde yaşamayı tercih ediyor ya da harabe durumundaki evlerde kalmayı zorunlu kılıyor.
SOBALI EVLER
TÜİK’in 2025 yılına ait en güncel verilerine göre, yıllık ortalama eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert geliri 170 bin TL ile 225 bin 999 TL (aylık 14 bin 166-18 bin 833 TL) arasında değişen illerde, Şanlıurfa ve Diyarbakır’da yoksulluk ve sosyal dışlanma riskiyle yaşayanların oranı yüzde 66.3’e ulaşmıştır. Aynı gelire sahip olan Van, Muş, Bitlis ve Hakkari bölgesinde bu oran yüzde 57.8, Ağrı, Kars, Iğdır ve Ardahan bölgesinde ise yüzde 55.4 seviyesine çıkmaktadır. Yoksul birçok ilde kiralar, gelirleri geride bırakırken, uygun fiyatlı dairelerde de birçok temel eksiklik bulunmaktadır.
Ortalama kiraların 16 bin TL’nin üzerinde seyrettiği Şanlıurfa’da, 30 metrekarelik bir bahçe katındaki daire için, ısıtma sistemi olmayan bir evde kiracı arayışı 6 bin TL’den başlıyor.
KİRA 22.750 TL
Ortalama kiranın 22 bin TL’yi aştığı Diyarbakır’da ise, 6 bin 500 TL’ye kiralık bir ev ilanı bulunmakta; ancak bu daire, giriş katında ve çok eski bir yapıda soba ile ısınıyor. Her 2 vatandaştan birinin yoksulluk riskiyle karşı karşıya olduğu Van’da, 1+0 daire kiralamanın bedeli 8 bin TL’yi buluyor. Türkiye’nin en yoksul illerinden biri olan Diyarbakır’da ortalama kira 22 bin 750 TL olurken, Van’da bu rakam 17 bin 475 TL, Iğdır’da ise 18 bin 823 TL olarak kaydedilmiştir.
Borçlar ve takipteki alacaklar katlandı
Türkiye’nin en yoksul illeri, ihtiyaç kredisi talebinin en yüksek olduğu bölgeler arasında öne çıkıyor. 2025 Kasım verilerine göre, ihtiyaç kredilerinde en hızlı büyüme Tunceli’de gözlemlenirken, bu ili yüzde 51.2 artışla Ağrı, yüzde 46.3 ile Ardahan, yüzde 39.7 ile Muş ve yüzde 37 ile Bingöl takip ediyor. İlgili liste, Şırnak, Bayburt, Iğdır, Siirt ve Bitlis illeriyle devam ediyor. Bu illerde ödenemeyen borçlar da artış göstermekte. 2025 itibarıyla takipteki alacaklar Diyarbakır’da yüzde 220, Şanlıurfa’da yüzde 214, Van’da yüzde 219, Kars’ta yüzde 222, Bitlis’te yüzde 241 ve Erzurum’da yüzde 318 oranında artış göstermiştir.
