iahaber Haber Merkezi
Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) İçişleri Politika Kurulu Başkanı ve İzmir Milletvekili Murat Bakan, 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü vesilesiyle bir basın toplantısı düzenleyerek, kadın cinayetlerindeki artış, koruma kararlarının uygulanmasındaki yetersizlikler ve KADES gibi önleyici mekanizmaların işleyişindeki aksaklıklar hakkında uyarılarda bulundu. Bakan, “Koruma kararları yalnızca kağıt üzerinde kalıyor, KADES etkisiz kalıyor, kadınlar yeterince korunamıyor” diyerek İçişleri Bakanlığı’nı eleştirdi.
Murat Bakan, 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü kapsamında yaptığı açıklamada, devletin kadınların şiddete karşı korunmasında gerekli yükümlülükleri yerine getiremediğini öne sürdü. Koruma kararı bulunan birçok kadının öldüğünü, KADES’in etkin bir koruma aracı olamadığını ve İçişleri Bakanlığı’nın kadın cinayetleri ile ilgili verilerde şeffaf olmadığını vurgulayan Bakan, “İçişleri Bakanlığı kadınları ölüme terk ediyor” ifadesini kullandı.
“Bu hesabı sormaya ve bu dönüşümü yapmaya hazırız”
Bakan, “KADES mevcut ama işlevselliği yok. Her gün kadınlar öldürülüyor, sorumluluk hisseden kimse yok. 23 kadın, koruma kararı olmasına rağmen hayatını kaybetti. Rakamlar, somut bir gerçeği ortaya koyuyor. 2024 yılı, Türkiye’nin veri tutulmaya başlandığı tarihten bugüne kadar en yüksek kadın cinayeti sayısının yaşandığı yıl oldu: 394 kadın erkekler tarafından öldürüldü, 258 kadın ise şüpheli şekilde hayatını kaybetti. 2025 yılına gelindiğinde de durum değişmedi; 297’si doğrudan cinayet olmak üzere 391 kadın hayatını kaybetti. Bu kadınların 253’ü, evlerinde, en güvenli hissetmeleri gereken yerlerde katledildi. Sadece hukukun uygulanmasıyla ilgili ihmaller değil; önleyici tedbirlerdeki açıkların da üstüne gitmek zorundayız. Biz bu hesabı sormaya ve dönüşüm için harekete geçmeye hazırız. 8 Mart’ta ve her gün!” şeklinde konuştu.
“Koruma kararları kağıt üzerinde kalıyor”
Bakan, İçişleri Bakanlığı’nın en büyük başarısızlığının, verilen koruma kararlarının sahada uygulanmaması olduğunu belirtti. Devletin, kadına tehlikede olduğunu bildirip tedbir kararı vermesine rağmen, bu kararların uygulanmasına yönelik mekanizmayı işletmediğini ifade etti. 2024 yılında, 28 kadın aktif koruma kararı olmasına rağmen öldürüldü. Yalnızca ilk altı ayda, 16 kadın tedbir kararı sürerken hayatını kaybetti. Uzaklaştırma kararlarının etkin bir şekilde denetim altına alınmaması ve ihlallerin raporlanması için sistematik bir mekanizma bulunmadığını vurguladı. Koruma kararını uygulamakla yükümlü kolluk görevlilerinin hesap vermesi gerektiğini belirtti.
“KADES reklam aracı mı, koruma mekanizması mı?”
KADES uygulaması, İçişleri Bakanlığı’nın kadın güvenliği alanındaki en görünür politika aracı olmasına rağmen, indirme sayısındaki artışın kadın cinayetlerinde bir azalma ile karşılık bulmadığını ifade etti. 8 milyon 900 binden fazla kez indirilen KADES, devletin güvenilirliğini değil, korunma ihtiyacının ne denli acil bir sorun haline geldiğini gösteriyor. İstanbul Sözleşmesi’nden çekilmenin ardından geçen dört yıl içinde bin 443 kadın öldürüldü. İhbarların yaklaşık yarısının ‘asılsız’ çıkması nedeniyle kaynakların verimli kullanılamadığını ve sistemin tıkandığını belirtti. Akıllı telefona sahip olmayan veya telefonuna el konulan kadınların uygulamaya erişim sağlayamadığını, bu temel tasarım açığının 8 yıldır kapatılmadığını dile getirdi.
“Elektronik izleme zorunlu değil, istisna”
Elektronik kelepçe sisteminin, uzaklaştırma kararlarının uygulanabilirliğini artıracak en etkili araçlardan biri olduğunu belirtti. Ancak İçişleri Bakanlığı’nın bu sistemi yıllardır istisnai bir uygulama olarak bıraktığını ifade etti. Uzaklaştırma kararı alan faillerin elektronik izlemeye alınmasının hâkim takdirine bağlı bir istisna olduğunu vurguladı. Faillerin silahlara erişimini engelleyecek sistematik bir mekanizma bulunmadığını, 2024 yılında kadın cinayetlerinde en yaygın yöntemin ateşli silah olduğunu hatırlattı. Elektronik izlemenin sağladığı caydırıcılığın yaygınlaştırılmadığı sürece işlevsiz olacağını bildirdi.
Kolluğun tutumu: “Aile meselesi” yanılgısı
Mor Çatı ve Örgütlenme Hukuku Derneği başta olmak üzere birçok sivil toplum kuruluşunun araştırmaları, kolluğun kadınlara yönelik şiddete yaklaşımındaki yapısal sorunları ortaya koymaktadır. Kadınların kolluk birimlerine yaptığı başvurular genellikle ciddiye alınmamaktadır. Şiddet olayları ‘aile içi meseleler’ olarak değerlendirilip taraflar uzlaştırılmaya çalışılmaktadır. Bu durum, kadınların şiddet ortamına geri dönmelerine neden olmaktadır. Tehlike düzeyi, objektif kriterlerden ziyade memurun öznel değerlendirmesine dayanarak belirlenmektedir. Bu da bireysel memurların hatası olmayıp, iktidarın politikaları ve zihniyetinin bir sonucudur.
“Veri olmadan hesap sorma olmaz; hesap sorma olmadan sorumluluk olmaz!”
Kadın cinayetlerine ilişkin verileri kamuoyuyla sistematik olarak paylaşan, İçişleri Bakanlığı değil; Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu ve Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu gibi sivil toplum kuruluşlarıdır. Bakanlık, bu verileri düzenli olarak tutmamakta ve kamuoyuyla paylaşmamaktadır. Aylık kadın cinayeti ve şüpheli ölüm verileri Bakanlık tarafından yayımlanmamakta, şüpheli kadın ölümlerinin soruşturma sonuçları kamuoyuna açıklanmamaktadır. Koruma kararı uygulama oranlarına dair resmi istatistikler de mevcut değildir. Veri olmadan hesap sorma mümkün değildir; hesap sorma olmadan sorumluluk da olmaz.
“Biz ne yapacağız?”
Koruma kararlarının denetim zorunluluğu şarttır. Uzaklaştırma kararı verilmesi ile aktif kolluk denetiminin başlaması birbirinden ayrılamaz. Her aktif koruma kararını bir memura sorumluluk olarak atayacak ve ihlal bildirimlerini otomatik olarak başlatacak dijital takip sistemi kurulacaktır. Elektronik izleme uygulaması kural haline getirilecektir. Uzaklaştırma kararı bulunan ve tekrarlayan şiddet geçmişi bulunan her faile elektronik kelepçe uygulaması otomatik hale getirilecektir. Faillerin ateşli silah ruhsatlarının koruma kararları ile eş zamanlı olarak askıya alınması sistemin standart adımı olacaktır. KADES gerçek bir acil müdahale sistemi haline getirilecektir. Müdahale süresi zorunlu bir standarda bağlanacak, her gelen çağrının sonucu kayıt altına alınacak ve bu veriler aylık olarak kamuoyuyla paylaşılacaktır. Akıllı telefonu olmayan kadınlar için alternatif ihbar kanalları oluşturulacaktır. Kolluk ihmali cezasız bırakılmayacaktır. Koruma kararı olan bir kadın öldürüldüğünde, o kararı uygulamakla yükümlü memur hakkında otomatik olarak idari ve adli soruşturma başlatılacaktır. Bu, bir cezalandırma refleksi değil; devletin kendi görevlisine karşı hesap verebilirlik standartıdır. Tüm kolluk personeline toplumsal cinsiyet eşitliği eğitimi verilecektir. Eğitim sonuçları bağımsız denetim mekanizması
