İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne (İBB) bağlı İstanbul Planlama Ajansı’nın (İPA) gerçekleştirdiği bir araştırma, kentteki organize sanayi bölgelerinin, çevresinde gelişen konut ve alışveriş merkezi projeleri ile yüksek arsa fiyatları nedeniyle fiziksel olarak büyüyemediğini ortaya koydu. Sanayicilerin, altyapı yatırımlarını terk etmenin yüksek maliyetleri ve nitelikli iş gücünü kaybetme endişesi nedeniyle şehir dışına taşınma fikrine karşı temkinli yaklaştıkları belirlendi.
İBB’ye bağlı İPA tarafından düzenli olarak iki ayda bir yayımlanan Kent Gündemi Araştırmaları serisinin mart ayı raporunda “İstanbul’un Sanayi Coğrafyasında Organize Sanayi Bölgeleri” ele alındı. Araştırma, İstanbul’da yaklaşık 22 bin fabrikanın bulunduğu ve 430 binden fazla kişiye istihdam sağlanan 8 faal Organize Sanayi Bölgesi’nin (OSB) yöneticileri ve imalatçı firmalarla yapılan görüşmelere dayanmaktadır. Bu rapor, sanayinin gelecekteki mekânsal ve stratejik planlamasına ışık tutmayı amaçlıyor.
“Arsa fiyatları yükseldi”
Araştırmada dikkat çeken başlıca bulgulardan biri “Mekansal Sıkışmışlık ve Taşınma İkilemi” olarak öne çıktı. Alanda yapılan gözlemler, geçmişte “şehrin dışı” veya “tarla” olarak değerlendirilen Dudullu, İkitelli ve Beylikdüzü gibi sanayi bölgelerinin günümüzde tamamen konut ve AVM projeleriyle çevrelendiğini gösterdi. Doluluk oranlarının yüzde 90’lara ulaşması ve arsaların metrekare fiyatlarının 3.000-3.500 avro seviyelerine çıkması, sanayicilerin fiziksel büyümesini zorlaştırdığına dikkat çekildi.
“Taşınma maliyeti yüksek”
Rapor, bu olumsuz koşullara rağmen firmaların, altyapı yatırımlarını terk etmenin yüksek maliyetleri ve nitelikli iş gücünü kaybetme korkusu nedeniyle şehir dışına taşınma fikrine soğuk baktığını ortaya koydu. Mevcut ekonomik şartlar, yüksek faiz oranları ve belirsizlik ortamı, taşınma kararı konusunda firmalar arasında bir ikilem yarattı. Fiziksel kapasitelerini artırmak isteyen işletmeler, Trakya veya Anadolu’daki yeni OSB’lerde arsa temin etmeyi tercih etse de, inşaat ve finansman maliyetlerinin yüksekliği nedeniyle bu yönelim kademeli ve temkinli bir şekilde gerçekleşiyor.
“Usta – Çırak kültürü kayboluyor”
Araştırma, imalat sektöründe ara eleman ve saha çalışanı bulma konusundaki zorlukları da gözler önüne serdi. Yapılan görüşmelerde, genç neslin zorlu sanayi koşulları yerine alışveriş merkezi gibi hizmet sektörlerinde çalışmayı daha prestijli bulduğu görüldü. Usta-çırak kültürüyle ilerleyen sektörlerde ciddi bir kültürel kopuş ve deneyim kaybı yaşanıyor. Ayrıca, OSB’lerde kreşlerin eksikliği de önemli bir sorun olarak raporda yer aldı. Alan darlığı, vardiya saatlerinin uyumsuzluğu ve yüksek maliyetler nedeniyle kreş ve çocuk bakım tesislerinin kurulamadığı belirtilerek, bu durumun kadın istihdamını olumsuz etkileyen unsurlar arasında olduğu ifade edildi. (ANKA)
