Yüksek borçlanma maliyetlerinin etkisiyle şirketler, işgücünü azaltma yoluna giderken, işsizlik sorunu Türkiye’nin önde gelen firmalarının da etki alanına girdi. Türkiye’de geniş tanımlı işsiz sayısının 13 milyona yaklaşmasıyla birlikte, Borsa İstanbul BIST 100 endeksinde yer alan en az 30 şirket, 2023 yılının ilk çeyreğinde çalışan sayısını düşürdü. Faizlerin yüksek olması, telekomünikasyon, enerji, beyaz eşya ve sanayi gibi birçok sektörde işten çıkarmaların yaşanmasına sebep oldu. Veri platformu Fintables ve ilgili şirketlerin mali raporlarının analizine göre, bu yıl en az 30 firma işten çıkarma gerçekleştirdi. Yılda istihdam artıran bazı şirketler bulunmasına rağmen, bir kısmı istihdam verilerini kamuoyuyla paylaşmadı.
HOLDINGLERİ DE ETKİLEDİ
Bu 30 firmanın toplam çalışan sayısı, 2024 yılı sonu itibarıyla 340 bin 259 kişi olarak kaydedilmişti. 2023 yılının ilk çeyreği itibarıyla bu rakam 323 bin 755’e düştü. Bu dönemde, söz konusu şirketlerdeki işgücü 16 bin 504 kişi azalmış oldu. Anadolu Grubu Holding’in raporlarına göre, 2024 sonunda 75 bin 610 olan çalışan sayısı, Mart 2025 itibarıyla 70 bin 524’e geriledi. Üç ay içerisinde, grup bünyesindeki işgücü 5 bin 86 kişi azaldı. Aynı zamanda grubun iştiraklerinde, Coca-Cola ve Anadolu Efes’te de çalışan sayısında düşüş yaşandı; Efes’teki iş gücü 19 bin 907’den 15 bin 75’e indi.
Sabancı Holding’de de benzer bir tablo yaşandı; çalışan sayısı 64 bin 705’ten 64 bin 519’a düştü. Enerji sektörünün yüksek faizden en fazla etkilenen alanlardan biri olduğu için EnerjiSA’daki işgücü de 10 bin 384’ten 9 bin 957’ye geriledi. Doğan Holding ve Alarko gibi firmalar da işten çıkarma sürecine dahil oldu.
2 bin kişiyi işten çıkaracak
Vestel, 2 bin kişiyi işten çıkarma planını duyurdu ve bu yıl çalışan sayısı 614 kişi azalarak 19 binin altına düştü. Vestel’in beyaz eşya dalında bulunan alt şirketinde de istihdam azaldığı gözlemlendi. Fintables verilerine göre Türk Telekom’un çalışan sayısı, üç ayda 553 kişi düşerek 36 bin seviyesine yakınlaştı. Otomotiv sektöründe satışların rekor kırmasına rağmen, Ford Otosan, Tofaş, KordSA ve Türk Traktör gibi firmalarda istihdam azalmaları yaşandı. İskenderun Demir Çelik gibi sanayi firmalarında da ilk çeyrekte işgücü düşüşü görüldü.
Gerçek işsizlik oranı yüzde 32
19 Mart’ta İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne yönelik yapılan siyasi müdahale, Türkiye ekonomisindeki zorlukları derinleştirirken, bu çeyreğe ait verilere de yansımadı. Faiz oranlarının yeniden artış sürecine girmesi, yılın devamında istihdamda daha fazla azalma kaygılarını artırdı. Türkiye İstatistik Kurumu’nun verilerine göre, işsizlik oranı mayıs ayında yüzde 8’den yüzde 8.6’ya yükselirken, geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 32.2 ile rekor seviyeye ulaştı. Mayıs ayında, işsiz sayısında 1.2 milyon kişilik bir artış yaşandı.
