iahaber Dış Haberler
İran’ın devlet televizyonu Press TV, Tahran’ın ABD’nin savaşı sona erdirmeye yönelik sunduğu teklifi değerlendirip reddettiğini duyurdu. Habere göre, İran, ABD’nin önerisini “aşırı” buldu ve ateşkes için beş maddeden oluşan şartlarını belirtti.
Press TV’nin aktardığına göre, üst düzey bir İranlı güvenlik yetkilisi, Tahran’ın ABD’nin savaşı sona erdirmeye yönelik sunduğu öneriyi incelediğini ve kabul etmediğini ifade etti. Yetkili, çatışmaların yalnızca İran’ın belirlediği koşullar ve takvim çerçevesinde son bulacağını vurgulayarak, ABD Başkanı Donald Trump’ın “savaşın ne zaman biteceğine dair belirlemeler yapmasına izin vermeyeceklerini” belirtti.
Yetkili, “İran savaşı, kendisi karar verdiğinde ve kendi koşulları karşılandığında sona erecektir.” diyerek, Tahran’ın ABD teklifini “aşırı” olarak değerlendirdiğini ifade etti.
İran’ın 5 koşulu
Aynı yetkili, daha önceki müzakere denemelerine de değinerek ABD’yi “samimi bir diyalog niyeti” taşımamakla itham etti ve mevcut müzakere teklifinin gerilimi artırmaya yönelik bir strateji olduğunu öne sürdü.
Press TV’ye göre, İranlı yetkili Tahran’ın savaşı sona erdirmeyi kabul edeceği beş koşulu şu şekilde sıraladı:
- Saldırıların ve suikastların durması;
- İran’a karşı savaşın yeniden başlamasını engelleyecek “somut” garantiler;
- Savaşın yol açtığı zararların tazmin edilmesi;
- İran’a ve Orta Doğu’daki tüm direniş gruplarına yönelik saldırıların durması;
- Hürmüz Boğazı üzerindeki İran egemenliğinin tanınması.
ABD’nin 15 maddelik planı
ABD merkezli New York Times gazetesi, İngiliz Reuters Haber Ajansı ve İsrail’de yayın yapan Kanal 12 televizyonu, isminin açıklanmasını istemeyen kaynaklara dayanarak ABD’nin İran’a Pakistan aracılığıyla 15 maddelik bir plan sunduğunu bildirdi.
İsrail televizyonu, ABD’nin talepleri arasında Hürmüz Boğazı’nın açılması ve serbest denizcilik güzergahı haline getirilmesinin yer aldığını aktardı.
Kanal 12’nin haberine göre, İran’dan tüm nükleer tesislerini imha etmesi ve mevcut zenginleştirilmiş uranyumu teslim etmesi talep ediliyor.
Buna karşılık, İran’a yönelik ambargoların kaldırılması ve sivil bir nükleer enerji projesi için ABD’den yardım önerildiği belirtiliyor.
Kanal 12’nin verdiği bilgiye göre, planda İran’dan şu taleplerde bulunuluyor:
- Natanz, İsfahan ve Fordo nükleer tesislerinin devre dışı bırakılması ve imha edilmesi;
- İran’ın nükleer faaliyetlerinin şeffaflığının sağlanması ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı tarafından izlenmesi;
- İran’ın bölgedeki silahlı vekil grupları terk etmesi ve bunların finansmanını durdurması;
- Mevcut nükleer kapasitelerinin ortadan kaldırılması;
- Nükleer silah edinme girişiminde bulunmama taahhüdü;
- İran topraklarında zenginleştirme faaliyetlerinin durdurulması ve zenginleştirilmiş tüm malzemenin Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na teslim edilmesi;
- Hürmüz Boğazı’nın açık tutulması ve “serbest denizcilik bölgesi” oluşturulması;
- Füze programına ilişkin nihai kararların ileri bir tarihe ertelendiği, füzelerin sayısı ve menzilinin sınırlı olacağı ve yalnızca savunma amaçlı kullanılacağı belirtiliyor.
İran’ın alacağı şeyler:
- ABD, Buşehr’de elektrik üretimi için sivil bir nükleer proje geliştirilmesine yardım edecek;
- Tüm yaptırımlar kaldırılacak;
- Yaptırımların uzatılması tehdidi ortadan kalkacak.
