Gazeteci Fatih Altaylı’nın davasında önemli bir gelişme yaşandı.
Dava öncesinde, ünlü tarihçiler Prof. Dr. İlber Ortaylı ve Murat Bardakçı mahkemeye mütalaa sundular.
“YORUM OSMANLI TARİHİYLE İLGİLİDİR”
Cumhuriyet yazarı Barış Terkoğlu’nun aktardığına göre, Murat Bardakçı mütalaasında Osmanlı tarihine atıfta bulunarak, “Yorum Osmanlı tarihiyle ilgilidir” ifadesini kullandı.
Terkoğlu’nun yazısında, “Acaba Altaylı’nın bir dönem aynı masada tarih konuştuğu isimler bu mesele hakkında ne düşünüyor” sorusunu sorduğunu ve bu konuda Murat Bardakçı ve İlber Ortaylı’nın dosyaya bir görüş sunduğunu belirtti.
Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Politikaları Kurulu üyesi olan tarihçi Murat Bardakçı, mütalaasında şunları ifade etti:
“Osmanlı tarihinde, padişah öldürmelerinin örnekleri mevcuttur. Yeniçerilerin ayaklanmaları üzerine tahttan indirilen padişahlardan beşi katledilmiştir. Tahtından indirilen bir padişahın ölümünün cinayet olup olmadığı ise hâlâ tartışılmaktadır.”
Bardakçı, II. Bayezit, Genç Osman, Sultan İbrahim, Üçüncü Selim, Dördüncü Mustafa’nın katlini ve Sultan Abdülaziz’in tartışmalı ölümünü ele alarak, Altaylı’nın programındaki konuşmayı şu şekilde değerlendirdi: “Dava konusu konuşmada, yapılan anketin sonuçlarını yorumlayan Fatih Altaylı’nın, Osmanlı tarihine dair yukarıda sıralanan gerçeklerle bu durumu anlatmaya çalıştığı değerlendirilmektedir. Bu hususu sayın mahkemenizin takdirine sunarım.”
İLBER ORTAYLI PADİŞAHLARI TEK TEK SAYDI
Mütalaasını “Medipol Üniversitesi Tarih Bölümü öğretim üyesi ve Galatasaray Üniversitesi Hukuk Tarihi öğretim üyesi” unvanıyla imzalayan Ortaylı, bir tarih profesörü olarak Altaylı’nın programında kullandığı ifadelerin gerçek olup olmadığını inceledi: “Osmanlı tarihinde hal dediğimiz vakıa ilk olarak II. Bayezit’in, oğlu büyük komutan Yavuz Selim Han tarafından tahttan indirilmesiyle başlamaktadır. Genç Osman’ın durumu da benzer şekildedir. I. İbrahim, ruhsal bozukluğu nedeniyle fetva ile hal edilmiştir. Dördüncü Mehmet için de aynı durum söz konusudur; hal, şeri vakıalara ve verilen fetvalara uygun bir şekilde gerçekleşmiştir.”
Ortaylı, Altaylı’nın konuşmasında bahsi geçen padişahların yaşadıklarının tarihsel gerçekler olduğunu vurgulayarak, “hal” denilen “tahttan indirme” sürecinin fetva ile gerçekleştirildiğini kaydetti: “İkinci Mustafa için de Edirne vakıası sonucunda böyle bir fetva verilmiştir. Bu hükümdarların hepsi kafes ardına, yani inzivaya çekilmekte ve sarayda tutulmaktadırlar. Üçüncü Selim için de durum aynıdır; 19. yüzyılın başında katledilen son Osmanlı padişahıdır. Fatih Altaylı’nın kastettiği son olay, Sultan Abdülaziz Han’ın durumu olup, askeri bir darbeyle tahttan indirilmiştir. Yine aynı şekilde haline fetva verilmiştir. Son hal edilen padişah ise İkinci Abdülhamit olup, o da fetva kararıyla indirilmiştir.”
“SEÇİM MEKANİZMASINA İNANDIĞI AÇIKTIR”
II. Osman’ın katledildiğini, tarihçilerin Abdülaziz’in de katledildiğine inandığını belirten Ortaylı, “Sayın Altaylı’nın bu vakıaları bildiği malumdur. Demeci bunlara dayanmaktadır,” ifadelerini kullandı.
Ortaylı, Cumhuriyet tarihindeki darbeler sürecine de bilimsel görüşünde yer verdi. 27 Mayıs’tan 12 Eylül’e kadar tüm darbelerin kısa süre sonra sivil siyasete geçişle sonuçlandığını vurguladı ve şu değerlendirmeyi yaptı: “Dolayısıyla, Türkiye’de sandık demokrasisi veya darbeler üzerine konuşan bir yazarın çok iddialı tezler ortaya koyması mümkün değildir. Zaten Fatih Altaylı’nın da böyle bir görüşü olmadığı açıktır. Geçmişin bu şekilde analizini yapmaktadır. Demokratik seçim mekanizmasına inandığı belirgindir. Bu kanaatimi muhterem mahkemenize saygılarımla sunuyorum.”
