Türk finans sisteminin en büyük dolandırıcılık olaylarından biri olarak değerlendirilen fon krizi, Borsa İstanbul'un piyasa değerinin iki ay içinde 173 milyar 505 milyon dolar düşmesine neden oldu. Bu durum, fon krizinin getirdiği kayıplar ile birlikte birçok çalışanın işsiz kalmasına ve Türkiye ekonomisinin daralmasına neden olarak 2008 küresel finans krizinin maliyetini aşmış oldu. O dönemde Borsa İstanbul'daki hisse senetleri 170 milyar dolarlık bir düşüş yaşadı.

7.8 TRİLYONLUK DÜŞÜŞ

Borsa İstanbul'un ana endeksi BIST 100, 1987'den bu yana ilk kez üst üste 7 hafta boyunca geriledi. Krizden hemen önce, ağustos sonunda borsa değeri 479 milyar 218 milyon dolara (23 trilyon 37 milyar lira) ulaşırken, ekim sonu itibarıyla bu değer 305 milyar 713 milyon dolara (15 trilyon 193 milyar lira) geriledi. Yalnızca bu iki ayda borsa 173.5 milyar dolarlık bir kayıp yaşarken, nisan ayında piyasa değeri 504 milyar dolara çıkmıştı. Bu durum, toplamda 200 milyar dolara yaklaşan bir düşüş anlamına geliyor.

DÜNYANIN EN KÖTÜSÜ

Borsa İstanbul'un piyasa değeri, 2008 yılında da 170 milyar dolarlık bir kayıpla 290 milyar dolardan 120 milyar dolara kadar gerilemişti. O dönem, borsa değerindeki düşüş oranı neredeyse yüzde 60'ı bulmuştu. 2011'de de benzer bir yıl içinde piyasa değerinin 100 milyar dolar üzerinde düştüğü bir başka dönem yaşanmıştı.

Ayrıca, fon krizinin etkileri dolayısıyla Borsa İstanbul, bu yıl dünya genelinde en çok kaybettiren varlık sınıfı olarak öne çıktı. 2026 yılında ABD, Avrupa ve Asya borsaları yükselirken, dolar bazında BIST 30 yalnızca yüzde 5 değer kaybetti, yaklaşık 600 şirketin değeri ise yüzde 40’tan fazla düştü. Fon soruşturmasında adı geçen bazı hisselerdeki kayıplar ise yüzde 90’ı geçti.

‘Kriz 2027 yılında da devam edebilir’

BIST 100 endeksi, dün yüzde 1.88’lik bir artışla 10 bin 961 puana ulaştı. Analist Mustafa Kemal Eski, borsanın kayıplarını geri kazanabilmesi için işlem hacmindeki artış, fon piyasasına yatırımcı girişleri ve enflasyon oranlarından kaynaklanan satış baskılarının önemli olacağını ifade etti. Anlayışsızlık devam ederse, karmaşanın 2027’nin ikinci yarısına kadar sürmesi zor olmayacak dedi. Eski, 12 ay sonrası için BIST 100 tahmininin 19 bin puanlardan 15 binlere düştüğünü belirtti.

“Vurguncuları açıklayın, kamu yöneticileri görevden alınsın”

DEVA Partisi Genel Başkan Ali Babacan, borsada meydana gelen olağanüstü düşüşe dikkat çekerek kayıpların daha fazla artmaması adına dört maddelik bir çözüm önerisi sundu. Babacan, borsada yaşanan kaybın 173 milyar doları geçtiğini vurgulayarak, “Son iki ayda halka açık şirketlerimizin toplam değeri 479 milyar dolardan 306 milyar dolara düştü. Fabrikalarımız, işletmelerimiz, bankalarımız gözlerimizin önünde yok olmaya devam ediyor. Cumhuriyet tarihinin en büyük piyasa dolandırıcılığı ile karşı karşıyayız” dedi.

4 MADDE ÖNERDİ

Babacan, “Kötüye gidişi durdurmanın tek yolu, bu meselenin her yönüyle açıklığa kavuşturulmasıdır. Acilen yapılması gerekenler nettir” diyerek önerilerini sıraladı: “1) Listeyi açıklayın. 2) Mecliste araştırma komisyonu oluşturun. 3) İlgili kuruluşların tüm yöneticilerini görevden alın. 4) Sürecin yönetimi için tam yetkili bir ‘görev gücü’ oluşturun.”

Babacan, soruşturmalarda adı geçen kamu yöneticileri için, “Finansal piyasalarla ilgili kararlar 45 gün değil, 1 gün ya da 1 dakika dahi geciktirilmemelidir. İlgili kurumlardaki yöneticilerin hepsinin derhal görevden alınması gerekmektedir. Kazaya karışanlara bir süre araç kullandırılmamalıdır.” ifadelerini kullandı.