11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Project Syndicate için kaleme aldığı yazıda Türkiye’nin Avrupa güvenlik stratejilerine entegrasyonunun önemine dikkat çekti. Gül, “Türkiye’nin SAFE (Security Action for Europe) gibi Avrupa savunma mekanizmalarına dâhil edilip edilmeyeceği ve nasıl dâhil edileceği belirleyici olacaktır. Bu tür taahhütler, Avrupa’nın güvenilir bir güvenlik mimarisi inşa etme konusundaki ciddiyetini de gösterecektir“ ifadelerini kullandı. Türkiye’nin bir Avrupa ülkesi olduğuna vurgu yapan Gül, “Yenilenmiş bir Türkiye-AB ortaklığı her iki tarafın da yararına olacaktır. 1950’lerde olduğu gibi, şimdi kolektif bir güvenlik düzenlemesine bağlılık göstermek için tarihî bir fırsata sahibiz“ dedi.
Abdullah Gül, yazısında “Avrupa’nın güvenliği için Türkiye’ye ihtiyacı var“ başlıklı bir değerlendirme yaptı.
Gül, Avrupa’nın şu anda en ciddi güvenlik krizini yaşadığını belirterek, bu durumun köklerinin derin bir stratejik başarısızlığa dayandığına dikkat çekti: “Savunmanın dış kaynaklara devredilmesi, bu krizin temel sebeplerinden biridir.”
Avrupa’nın, demokrasi ve insan hakları gibi yumuşak güç unsurlarını teşvik etmesine rağmen, güvenilir bir güvenlik çerçevesi oluşturması gerektiğini dile getiren Gül, bu çerçevenin NATO’yu tamamlayarak Türkiye gibi vazgeçilmez üyeleri de kapsaması gerektiğini vurguladı.
Avrupa’nın güvenlik mimarisi üzerine uzun yıllardır süren tartışmalara da değinen Gül, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un NATO’nun “beyin ölümü” ifadesinin ardından Avrupa’nın en büyük askerî çatışmalardan biriyle karşı karşıya kaldığını hatırlattı. ABD’nin Avrupa’daki güvenlik garantörlüğü konusunda yaşadığı rahatsızlıkların da bu durumu derinleştirdiğini belirtti.
Bu gelişmelerin Avrupa’da daha fazla hissedildiğini ifade eden Gül, Trump yönetiminin düşmanca söyleminin bir uyanış çağrısı işlevi gördüğünü belirtti. Avrupa’nın güvenliğin dış kaynaklara devredilemeyeceğini fark etmesinin zamanının geldiğini vurguladı.
Stratejik özerklik arayışının başlamış olduğunu kaydeden Gül, Avrupa’nın kendisine olan güvenini yeniden tesis etmesi gerektiğini ifade etti. Bu bağlamda, Avrupa’nın ilkelerinden ödün vermeden sert gücünü artırması gerektiğini de sözlerine ekledi.
Yeni bir Avrupa güvenlik düzenlemesinin NATO’nun yerine geçmemesi gerektiği konusunda uyarıda bulunan Gül, Avrupa’nın AB üyesi olmayan NATO müttefikleri olmadan kendisini savunma kapasitesine sahip olamayacağını belirtti. Güvenilir bir güvenlik çerçevesinin Atlantik’ten Karadeniz’e uzanması gerektiğini vurguladı.
Gül, Türkiye’nin AB adaylığı sürecinde yaşanan hata ve eksikliklerin tekrarlanmaması gerektiğinin altını çizerken, stratejik bir güç haline gelmenin yalnızca politika değişikliği değil, zihniyet değişikliği gerektirdiğini ifade etti. Başkalarına ders verme eğiliminin gerçek işbirliği ve dürüst diyaloğa dönüşmesi gerektiğini belirtti.
Türkiye’nin AB’ye katılım müzakerelerini yürütmüş biri olarak, bazı AB liderlerinin samimiyetsizliğine tanık olduğunu vurgulayan Gül, Kıbrıs meselesinin katılımı engellemek için bahane olarak kullanıldığını hatırlattı.
Bu süreçte Avrupalı liderlerin Türkiye ile işbirliği arayışında daha dürüst ve samimi olmaları gerektiğini belirten Gül, Türkiye’nin geniş askeri kapasitesinin yanı sıra jeopolitik ağırlığının da Avrupa güvenliği açısından önem taşıdığını vurguladı. Türkiye’nin NATO’daki en büyük ikinci orduya sahip olduğunu hatırlatarak, Kafkasya’dan Orta Doğu’ya uzanan etkisini dile getirdi.
Gül ayrıca, Türkiye’nin Avrupa güvenliğine katkı sağlamak için tarihsel olarak önemli adımlar attığını ve bu ahlaki borcun Avrupa tarafından kabul edilmesi gerektiğini söyledi.
Türkiye’nin Suriye iç savaşı ve mülteci krizi sırasında üstlendiği maliyetlere de değinen Gül, Ukrayna’daki savaşta Türkiye’nin toprak bütünlüğüne verdiği desteği ve Montrö Sözleşmesi’nin garantörü olarak attığı adımları örnek gösterdi.
Gül, Türkiye-AB ortaklığının her iki taraf için de yarar sağlayacağını belirterek, Türkiye’nin demokratik dünyanın bir parçası olarak kalmasının önemini vurguladı.
Son olarak, Türkiye’nin Avrupa savunma mekanizmalarına dâhil olup olmayacağının belirleyici olacağını ifade eden Gül, bu tür taahhütlerin Avrupa’nın güvenilir bir güvenlik mimarisi inşa etme konusundaki ciddiyetini göstereceğini belirtti. Türkiye ile Avrupa arasındaki işbirliğinin her iki tarafın da yararına olacağına dikkat çekti.
