Gazeteci Murat Yetkin, “Trump’ın İran’daki Geri Adımı Arkasındaki Senaryolar ve Türkiye’nin Rolü” başlıklı yazısında, İran savaşı ile ilgili olarak “senaryolar ve gerçekler” konularını ele aldı. Yetkin, “Vaşington, Türkiye de dahil olmak üzere tüm iletişim kanallarını zorluyor. Ancak Devrim Muhafızlarının bu taleplere ne ölçüde yanıt vereceği belirsiz. Ayrıca, İran, ABD ile diyalog kuracak muhatabının, eğer ABD değilse, İsrail tarafından öldürülmeyeceğinden emin değil.” şeklinde değerlendirmelerde bulundu. Türkiye’nin ateşkes ve barış çabalarının bu süreçte büyük önem taşıdığına dikkat çekti.
Yetkin, yazısında şu noktalara dikkat çekti:
“Şu anda asıl hedef barış müzakereleri değil; kalıcı bir ateşkes de değil. Diplomasiye alan açacak geçici bir ateşkes, geçici süreli dahi olsa, amaçlanıyor.
İran’da ülke adına konuşabilecek bir muhatap henüz bulunamadı. Hayatta kalanlar arasında Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Meclis Başkanı Muhammed Bagir Galibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi yer alıyor. Vaşington, Türkiye dahil tüm kanalları zorluyor; fakat Devrim Muhafızlarının ne kadar dinleyeceği belirsiz. İran, ABD ile diyalog kuracak muhatabının güvenliğinden de endişeli.
Körfez bölgesindeki petrol zengini Arap monarşileri, 1973 petrol krizinden bu yana ABD’nin savaşlarını kendileri üzerinden finanse ettiğinin farkına yeniden varmaya başladı. Bu durum, Çin Başkanı Xi Cingpin’in “ABD’ye mecbur değilsiniz, o size mecbur” ifadesinin etkisiyle ortaya çıkmış olabilir.
Rusya ve Çin, diyalog görüşmelerinin dışında kalırken, İran’a istihbarat desteği ve örtülü destek sağlıyorlar. Çin, Hürmüz Boğazı açıklarına dünyanın en gelişmiş istihbarat gemilerinden birini konuşlandırmış durumda.
Kısa bir özetle: ABD’de Trump yönetimi, İsrail’e verdikleri kayıtsız şartsız desteğin bedelinin arttığını görüyor. Kendi seçmenine bir zafer sunacak bir çözüm arayışı içindeler. Bu noktada en büyük engel, İran değil, Vaşington’daki İsrail lobisi.”
Yetkin, “Türkiye’nin ateşkes ve barış çabalarına devam etmesi böyle bir dönemde özellikle önemli ve gerekli” ifadesini de ekleyerek, yazısına “Fidan, Witkoff dışında Trump yönetiminden başka isimlerle de görüşmüş olabilir; ancak en azından Witkoff ile görüştüğünü belirleyebildik.” notunu düşmüştür.
