Kömür, petrol ve gaz gibi yaygın fosil yakıtların gezegenin geleceğine etkileri tartışılırken, İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik askeri müdahalesinin yarattığı karbon ayak izi dikkat çekiyor. Ancak bu mesele, genelde göz ardı ediliyor.
Küresel yöneticiler ve şirketler, iklim değişikliğinin başlıca nedenleri arasında yer alan göç, kuraklık, sıcak dalgaları, yağış dengesizlikleri, sel ve orman yangınları gibi sorunların yönetilebilir hale gelmesi için çaba sarf ediyor.
Bu yıl 9-21 Kasım tarihleri arasında Antalya’da düzenlenecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Taraflar Konferansı (COP31) öncesinde, Ukrayna-Rusya savaşının etkisiyle birçok Batılı ülke, ‘yeşil enerji’ hedeflerinden sapıp kömüre yönelmiş durumda. Ancak, iklim krizinin varlığı da bir gerçek olarak karşımızda duruyor.
İklim Ağı, COP31 hazırlık sürecinde sivil toplumun önemini vurgulamak amacıyla İstanbul’da basın toplantısı düzenledi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, sivil toplum kuruluşlarıyla daha önce görüşmüş olsa da, COP31 sürecinde bu ilişkinin sürekli olması gerektiği düşünülüyor. Zira iklim krizi yalnızca çevresel değil, toplumsal ve siyasal bir mesele olarak da öne çıkıyor.
İklim Ağı temsilcileri, Türkiye’nin COP31’e ev sahipliği yapıyorsa, bu fırsatı iyi değerlendirmesi gerektiğini belirtiyor. Zirveden, Türkiye’nin kömür kullanımının azaltılması için ulusal bir eylem planı çıkarması gerektiği ifade ediliyor.
Basın toplantısında, İklim Ağı üyesi WWF-Türkiye’den Pınar Gayretli, Türkiye’nin iklim karnesinin olumsuz olduğunu dile getirdi:
“Türkiye’nin COP31’e ev sahipliği yapması, iklim kriziyle mücadelede kararlılığını gösterme açısından büyük bir fırsat. Ancak mevcut iklim ve enerji politikaları, krizin gerektirdiği acil eylem ihtiyacını yansıtmıyor. Geçtiğimiz yıl sonunda Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Sekretaryasına sunulan 2035 hedefi, Türkiye’nin önümüzdeki 10 yıl boyunca emisyonlarını artırmaya devam edeceğini gösteriyor. Bu durum, hem 2053 net sıfır hedefiyle hem de küresel ısınmayı 1,5°C ile sınırlama amacıyla uyumlu değil ve acilen gözden geçirilmesi gerekiyor.”
Toplantıda, Afşin-Elbistan’da yargı kararlarına rağmen ek kömür santralinin yapımının gündemde olduğu belirtildi. Ayrıca, Bakanlığın ‘ÇED olumlu’ kararı verdiği ifade edildi. Yargı sürecinin devam ettiği bildirildi. Akbelen’deki zeytinliklerin kömür madenciliğine açılması da toplantıda gündeme geldi.
İklim Ağı üyesi Greenpeace Türkiye’den Emel Türker Alpay, sivil toplumun süreçteki rolüne dikkat çekti:
“Bu sürecin anlamlı olabilmesi için karar alma mekanizmalarının sivil toplumdan yerel yönetimlere kadar tüm paydaşlara açık olması gerekiyor. Küresel müzakerelerde iklim adaletini ve tarihsel sorumluluk ilkesini gözeten dengeli bir tutum benimsenmeli ve fosil yakıtlardan çıkış konusunda net bir siyasi irade ortaya konulmalıdır. Türkiye, tarihsel olarak küresel emisyonların en büyük sorumluları arasında yer almasa da günümüzde emisyonları en fazla artıran ülkeler arasında ilk 15’te bulunuyor ve iklim krizine karşı son derece kırılgan bir konumda. Bu nedenle Türkiye, değişimi evinde başlatmalıdır.”
Öte yandan, COP31’e alternatif olarak Halkların İklim Zirvesi de Antalya’da uluslararası bir etkinlik düzenlemeyi planlıyor. İklim krizi, toplumları küresel ölçekte etkileyen bir mesele olarak öne çıkıyor. Çünkü bu kriz, göç, gıda güvenliği, tarım alanları ve biyolojik çeşitlilik gibi birçok alanda insan yaşamını doğrudan etkiliyor.
Mevcut dünya düzeninde kuralsızlığın hâkim olduğu bir ortamda, devletlerin kendilerini bağlayacak uluslararası anlaşmalara ihtiyaç duyması umut verici bir gelişme. İklim krizi, yalnızca şirketlerin, devletlerin veya ekonominin meselesi olarak görülemeyecek kadar geniş bir kapsamda; bu nedenle sivil toplumun denetimi büyük önem taşıyor.
