Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, yazısında Türkiye’nin tarihsel olarak inkâr ve ret politikalarıyla insanların anadillerini öğrenme ve kullanma hakkından mahrum bırakıldığını ifade etti. Yeni anayasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte, Türkiye’deki çeşitli dil ve lehçelerin özgürlüklerinin anayasal bir temele oturtulabileceğini belirtti. Uçum, mevcut hukuki duruma atıfta bulunarak, “Günlük yaşamda kullanılan başka diller ve lehçelerin öğretimi kanunla düzenlenir” ifadesinin anayasal güvence sağlayabileceğini vurguladı. Uçum’un yazısında, “Araya yıllar girdi ve en nihayet ‘Erdoğan devrimi’ gerçekleşti” başlığı da dikkat çekti.
PKK yönetimi, 12. Kongre kararları doğrultusunda ve Abdullah Öcalan’ın onayıyla Türkiye’deki tüm güçlerini Medya Savunma Alanları’na geri çekmeye başladıklarını duyurdu. “Biz 12. Kongre Kararlarına bağlıyız ve uygulamakta kararlıyız” açıklamasıyla, sürecin ilerlemesi için “gecikmeden” hukuki ve siyasi düzenlemelerin hayata geçirilmesi gerektiği talep edildi. Açıklamada, “PKK’ye özgü Geçiş Hukuku esas alınmalı, demokratik siyasete katılabilmek için gerekli özgürlük ve demokratik entegrasyon yasaları gecikmeden çıkarılmalıdır” denildi.
PKK: Abdullah Öcalan’ın onayıyla Türkiye’deki tüm güçlerimizi Medya Savunma Alanları’na geri çekiyoruz
PKK’nın Türkiye’deki tüm güçlerini geri çektiğini açıklamasının ardından Uçum, AA için kaleme aldığı “Bir kez daha vurgulayalım: Egemenliğin ve birliğin dili Türkçe” başlıklı yazısında şu değerlendirmeleri yaptı:
“Türkler, Kürtler, Araplar, Zazalar, Lazlar, Çerkezler, Gürcüler kısaca Türkiye’nin her kesimi Türkiye halkının zorunlu ve ayrılmaz unsurlarıdır. Türkçe, Türkiye halkının bir parçası olup, Türk Milleti’nin asli unsuru olan herkes için birleştirici bir dildir. Türkiye’nin birlik dilinin Türkçe olmasına itiraz edilmemiştir ve böyle bir itirazın nesnel bir temeli yoktur.”
“Egemenlik, Türkiye halkının oluşturduğu Türk Milleti’ne aittir ve bu nedenle milletin dili olan Türkçe de egemen tek dildir.”
“Türkçenin egemen ve birleştirici tek dil olmasının sonucu olarak devletin dili, resmi dil Türkçedir. Eğitimde zorunlu tek dil de Türkçedir.”
“Milli birliğimizin temeli olan Türkçenin resmi dil olarak korunması, bekanın gereğidir. Bu konu üzerine tartışma yoktur. Türkçe dokunulmazdır.”
“Devletin dili milli egemenlikle bağlantılıdır ve millet olmanın temel unsurlarından biridir. Resmi dili ve eğitimde zorunlu tek dili belirler.”
Kürtçe ve yaşayan dillerin özgürlüğü
Devletin dili Türkçe olarak belirlenmişken, halkın günlük yaşamda kullandığı diğer dillerin statüsü farklıdır. Türkçe ile diğer dillerin aynı statüye sahip olduğunu iddia eden yaklaşımlar gerçekçi değildir. Ancak, tüm anadillerin öğrenilmesi ve kullanılması insanın özgürlüğü ile ilgilidir. Devletin görevi, bu özgürlük alanını tanımak ve talep edilen özgürlüklerin kullanımına yönelik gerekli imkanları sağlamaktır.
Ne yazık ki, ülkemizin geçmişinde uzun bir dönem boyunca baskın olan vesayetçi sistem ve inkâr politikaları nedeniyle insanlar, anadillerinin öğretimi dahi dahil, anadillerini kullanma hakkından mahrum kaldılar.
12 Eylül öncesi mücadele ile elde edilen Kürtçe sözlük ve dergi gibi özgürlük alanları, hukuki güvenceye kavuşturulamadığı için kalıcı olamadı. Yasaklar ve inkâr politikaları, 12 Eylül Faşizmi döneminde zirve yaptı.
Araya yıllar girdi ve en nihayet “Erdoğan Devrimi” gerçekleşti
2003 yılında farklı dil ve lehçelerin öğrenilmesi, 2014’te ise özel öğretim kurumlarında eğitim dili olarak düzenlemeler yapıldı.
Bu düzenlemelere dayanan idari kararlarla birlikte uygulamalar on yılı aşkın süredir devam etmektedir.
Ülkemizdeki dillerin gelecek kuşaklara aktarılması ve toplumun ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla “Yaşayan Diller ve Lehçeler” dersi kapsamında çeşitli dillerde dersler verilmektedir.
Kürtçe (Kurmanca ve Zazaca) Dersi Öğretim Programı 2012-2013 eğitim öğretim yılından itibaren uygulanmaya başlanmış, uygun öğretim materyalleri de hazırlanarak öğrencilere ücretsiz olarak sunulmuştur.
Kürtçenin bazı özgürlük alanları
– Devlet okullarında ve özel okullarda Kürtçe dil dersi seçmeli olarak alınabilmektedir.
– Üniversitelerde Kürt dili ve edebiyatı bölümleri ile lisansüstü çalışmalar imkanı bulunmaktadır.
– Kürtçe dil kursları açmak ve Kürtçenin eğitim dili olduğu özel okullar kurmak mümkündür.
– Türkçe alfabe dışında olan Q, X, W gibi harflerin kullanımı için imkanlar sağlanmıştır.
– TDK tarafından Türkçe-Kürtçe ve Kürtçe-Türkçe sözlükler yayımlanmıştır.
– Anadillerde siyasi propaganda yapma hakkı serbesttir.
– Kamu hizmetlerinde Kürtçe tercümanlık hizmeti bulunmaktadır.
– Kürtçe çağrı merkezleri kurulmuştur.
– Kürtçe yayınlarla ilgili yasaklar kaldırılmıştır.
– Yirmi dört saat Kürtçe yayın yapan devlet kanalı bu dönemin bir ürünüdür.
– Kürtçe tiyatro oyunları sahnelenmekte, Kürt edebiyatının önemli eserleri Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yayımlanmaktadır.
Bu bağlamda, Türkiye’de Kürtçe de dahil olmak üzere günlük yaşamda kullanılan diğer dil ve lehçelerin öğretimi ve kullanımı ile ilgili hukuki bir sorun bulunmamaktadır.
Anayasal teminat
Yeni anayasa yürürlüğe girdiğinde, Türkiye’deki geleneksel ve yaşayan dillerin özgürlüklerine anayasal bir dayanak sağlanabilecektir. Mevcut hukuki durum, “günlük yaşamda kullanılan başka diller ve lehçelerin öğretimine ilişkin hususlar kanunla düzenlenir” şeklinde bir madde ile desteklenebilir.
Türkçenin egemen ve birleştirici tek dil olmasının sonucu olarak, devletin dili, yani resmi dil Türkçe’dir. Eğitimde zorunlu tek dil de Türkçedir. Bunun yanı sıra, bu topraklarda Kürtçe dahil tüm yaşayan ve geleneksel anadillerin öğrenilmesi ve kullanılması hukuki olarak düzenlenmiştir. Bu özgürlüklerin anayasal düzeyde güvence altına alınması da mümkündür.
Hapishaneden oto sanayiye bir kahramanlık öyküsü (Spoiler içerir) |
