Haber7
Avrupa’da “koalisyon” krizi devam ediyor. Bir başka AB ülkesi, Parlamenter Sistem ile ilgili zorlukları deneyimlemeye başladı.
Hollanda’da hükümetin düşmesiyle birlikte Başbakan Schoof istifasını açıkladı.
HOLLANDA’DA KOALİSYON HÜKÜMETİ ÇÖKTÜ
Hollanda, 22 Kasım 2023’te yapılacak erken seçimden 223 gün sonra kurulabilen hükümeti, koalisyon ortağı PVV’nin destek çekmesi sonucu kaybetti.
Özgürlük Partisi, koalisyonun işleyemediğini belirterek, hükümetten çekilme kararı aldığını duyurdu. Bu durum, Hollanda’nın yeniden bir hükümet kurma sürecine girmesine yol açtı.
Özgürlük Partisi lideri Wilders, “İltica planlarımızın altında hiçbir imza yok. PVV, koalisyondan ayrılıyor,” ifadelerini kullandı.
Amsterdam’da mevcut hükümet, 223 günde oluşturulmuştu. Önceki koalisyon hükümeti ise 299 günde kurulmuştu.
Türkiye’de muhalefetin parlamenter sistemi geri getirmek için düzenlediği siyasi kampanyalar, Avrupa’daki benzer sistemlerin de etkilerini artırıyor. Hollanda’daki bu durum, birçok Avrupa ülkesinde de yankı buluyor.
Geçen yıl kurulan Hollanda hükümeti, yılını tamamlamadan tekrar koalisyon pazarlıklarına girecek. Bu tür sorunlar, parlamenter sistemle yönetilen pek çok Avrupa ülkesinde de gözlemleniyor.
Türkiye, 2017 referandumu ile başkanlık sistemine geçmiş ve koalisyon çatışmalarının önüne geçmeyi başarmıştı.
Avrupa’da parlamenter sistemin etkisiyle pek çok ülkede hükümetler düşerken, koalisyon çekişmeleri de hız kesmeden devam ediyor.
İşte Avrupa’daki parlamenter sistem krizi:
FRANSA: Fransa, geçtiğimiz aylarda bir hükümet krizi atlatmıştı. 2024 Temmuz’unda Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Michael Barnier’i hükümetin başına atamıştı. Ancak, Macron’un yönetimi altında ekonomik sıkıntılar artarken, meclisteki bütçe görüşmelerinde muhalefet Barnier’e karşı çıkarak güven oylaması istedi. Barnier hükümeti, 331 oy ile düşürüldü.
2022’de Cumhurbaşkanı olarak seçilen Macron döneminde, Elisabeth Borne 1 yıl 7 ay, Gabriel Attal 8 ay, Michel Barnier ise sadece 3 ay ülkeyi yönetmiştir. Fransa, uzun bir dönem ciddi bir hükümet sorunu ile karşı karşıya kalmıştır.
BELÇİKA: Belçika, 2024 genel seçimlerinde koalisyon görüşmeleri 200 gün boyunca sonuçsuz kalmıştır. 2025 yılına ertelenen görüşmeler, Şubat ayında yapılan anlaşmalarla sonuçlanıp, Flaman muhafazakâr Bart De Wever liderliğinde yeni bir hükümetin kurulmasına olanak tanımıştır. Yeni hükümette Flaman bölgesinden üç parti yer aldı: De Wever’in muhafazakâr N-VA’sı, merkezci Hristiyan Demokratlar ve sol eğilimli Vooruit (İleri).
ALMANYA: Almanya’da, 23 Şubat 2025 tarihinde yapılan erken genel seçim, ülkenin yakın tarihindeki en kritik seçimlerden biri oldu. Aşırı sağcı AfD Partisi’nin ve geleneksel merkez sağ ve merkez sol partilerin gerilemesi, koalisyonun belirsizliğini artırarak iç sorunlara yol açtı.
Muhafazakâr Hristiyan Birlik partileri (CDU/CSU) seçimi kazanarak koalisyon hükümeti kurma fırsatı buldu. Böylece CDU ve CSU, Almanya’da yaklaşık 4 yıl aradan sonra yeniden iktidara geldi.
BULGARİSTAN: Bulgaristan, son 3 yıldır siyasi istikrarsızlıkla mücadele etmekte. Halk, 27 Ekim 2024’te 7’inci kez seçime gitmiş ve 19 siyasi parti ile 9 koalisyon aday göstermiştir. Almanya’da CDU/CSU ve SPD koalisyon hükûmeti kurmayı planlıyor.
AVUSTURYA: Avusturya’da Eylül 2024’te yapılan seçimlerin ardından koalisyon görüşmeleri başarısızlıkla sonuçlanmıştır ve bu süreç ülke tarihindeki en uzun süren koalisyon süreci olarak kaydedilmiştir. Merkez sağ Halk Partisi (ÖVP), merkez sol Sosyal Demokratlar (SPÖ) ve liberal Neos’un koalisyon kurma çabaları Mart 2025’te Christian Stocker’ın başkanlığı ile sonuçlanmıştır.
İTALYA: Avrupa Parlamentosu (AP) seçimlerinde sağ koalisyon iktidarının büyük ortağı, 2024 yılında Giorgia Meloni’nin liderliğindeki aşırı sağcı İtalya’nın Kardeşleri Partisi (FdI) genel seçimlerde %28,8 oranla güçlenmiştir. Meloni, 2022 yılında da %25,9 oy oranıyla iktidara gelmişti ve parlamenter sistem yerine başkanlık sistemine geçmek istediğini ifade ederek, demokrasinin ekonomik büyümeyi desteklediğini vurgulamıştır.
İSPANYA: İspanya’da, Ocak 2020’de 6 partinin desteğiyle kurulan koalisyon, 249 gün sonunda Katalonya ile bağımsızlık müzakerelerine oturmayı kabul etmiştir. Halk Partisi (PP) tek başına veya diğer sağ partilerin desteği ile iktidar olamayan başbakan Pedro Sanchez’in partisinin oylarını %3.7 artırarak %31.7’ye yükseltmiştir.
YUNANİSTAN: Yunanistan, 2023 yılında parlamenter sistem belirsizliği yaşamıştır. Başbakan Kiriakos Miçotakis liderliğindeki Yeni Demokrasi Partisi %40.8, muhalefetteki Aleksis Çipras’ın liderliğindeki Radikal Sol Koalisyon Partisi %20.6, Nikos Andrulakis liderliğindeki sosyalist PASOK Partisi %11.5 oy oranına ulaşmıştır. Ancak hiçbir parti tek başına iktidar için gerekli sandalye sayısına ulaşamamış ve koalisyon müzakereleri yapılmıştır.
Kiryakos Miçotakis liderliğindeki muhafazakar Yeni Demokrasi Partisi, parlamentoda çoğunluğu elde edemese de seçimi açık farkla kazanmıştır.
SIRBİSTAN: Sırbistan, 7 ayda hükümeti kurabilmiştir. 2022 yılında Sırp İlerleme Partisi (SNS), Sırbistan Sosyalist Partisi ile koalisyon hükümeti kurmuştu. Ancak Novi Sad’daki tren istasyonu çökmesi sonrası yaşanan olayların ardından, Başbakan Milos Vucevic istifa etmek zorunda kalmıştı. Yasaya göre 30 gün içinde hükümetin kurulması gerekmekte ve aksi takdirde Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic’in genel seçim ilan etmesi bekleniyor. Sırbistan’da erken seçim talepleri hala devam etmekte.
