Uzun zamandır beklenen infaz paketi için çalışmalar nihayet sona yaklaşıyor.
MECLİS’E SUNULDU
Adalet Bakanlığı’nın hazırladığı “Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, AK Parti tarafından saat 15.00’te Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne getirildi.
Özellikle hasta ve yaşlı mahkumları kapsayacak şekilde düzenlenen infaz paketi hakkında detaylar, AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler tarafından paylaşıldı.
Açıklamanın bazı önemli noktaları ise şu şekilde ifade edildi:
Meclis’e 30 maddeden oluşan kanun teklifimizi sunduk.
Teklif, Adalet Komisyonu Başkanlığı’na havale edilecek. Yarın ve önümüzdeki günlerde komisyonun çalışma takvimi arkadaşlarımız tarafından belirlenecek.
2002 yılından bu yana pek çok hukuki düzenlemenin hayata geçirildiği belirtilirken, bunun yanı sıra mevcut sistemdeki aksaklıkların giderilmesi ve etkinliğin artırılması amacıyla bu teklifin hazırlandığı açıklandı.
Yerel hakimlerle, savcılar ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileriyle sürdürülen istişareler sonucunda hazırlanan bu teklifin bir başlangıç olduğu ve ilerleyen süreçte daha fazla düzenleme yapılacağı vurgulandı.
Ayrıca, 9 farklı yasada değişiklik önerisine yer verildiği; bunun kapsamının suç işlenmesinin önlenmesi, caydırıcılığın artırılması, trafik güvenliğinin sağlanması ve toplumsal huzurun teminini amaçladığı ifade edildi.
YARGI PAKETİNİN DETAYLARI
Hükümlülerin bir yıllık denetimli serbestlikten yararlanabilmesi için, cezaevinde geçirmesi gereken sürenin en az onda birinin ceza infaz kurumunda geçirilmesi öngörülmektedir.
Hükümlülerin aldıkları ceza ile orantılı olarak belirli bir zaman diliminde cezaevinde kalmaları sağlanarak cezanın etkinliğinin arttırılması hedeflenmektedir.
Denetimli serbestlik süresi konusunda herhangi bir değişiklik yapılması düşünülmemektedir.
İkinci kez mükerrer suç işleyenlerin denetimli salıverilmesine olanak tanınacaktır.
Konutta infaz süresinin 1 yıldan 3 yıla çıkarılması planlanmaktadır.
KANUN MADDELERİ ŞÖYLE
MADDE 1:
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun ek 1. maddesinde değişiklik yapılmakta, istinaf ve temyiz sınırlarının belirlenmesinde esas alınacak tarih, hüküm tarihi yerine davanın açıldığı tarih olacağı düzenlenmektedir. Bu değişiklik, Anayasa Mahkemesi’nin iptali doğrultusunda gerçekleştirilmiştir.
MADDE 2:
1512 Sayılı Noterlik Kanunu’nun 125. maddesi, disiplin cezalarının belirlenmesinde ölçülülük ve hukuki güvence ilkelerini gözeterek yeniden düzenlenmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin iptali doğrultusunda hazırlanan yeni metinle eylem-ceza ilişkisi netleştirilmektedir.
MADDE 3:
Noterlik Kanunu’nun 126. maddesi güncellenerek, disiplin suçları ve bunlara uygulanacak disiplin cezaları net bir biçimde belirlenmiştir. Uyarma, kınama, para cezası, geçici görevden uzaklaştırma ve meslekten çıkarma cezaları sistematik olarak tanımlanmıştır. Bu düzenleme de Anayasa Mahkemesi’nin iptali doğrultusunda yapılmaktadır.
MADDE 4:
Noterlik Kanunu’nun 127. maddesi tamamen yenilenir ve üst veya alt derece disiplin cezasının verileceği şartlar ile zaman aşımı süreleri belirlenmektedir. Tekrar eden fiillerde daha ağır, olumlu sicil durumlarında ise daha hafif ceza uygulanması öngörülmektedir.
MADDE 5:
Noterlik Kanunu’nun 157. maddesi yürürlükten kaldırılmaktadır. Disiplin hükümlerinin 125 ve 126. maddelerde yeniden düzenlenmesi nedeniyle bu maddenin uygulanabilirliği kalmamıştır.
MADDE 6:
Noterlik Kanunu’nun 159. maddesinde yer alan “(B) bendi” ifadesi, yeni sistemle uyumlu hale getirilerek “ikinci fıkrasının (l) bendi” olarak değiştirilmiştir.
MADDE 7:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda değişiklik yapılarak, istinaf ve temyiz sınırlarının belirlenmesinde karar tarihi yerine dava tarihinin esas alınması öngörülmektedir. Bu düzenleme de Anayasa Mahkemesi’nin iptali doğrultusunda gerçekleştirilmektedir.
MADDE 8:
5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 35. maddesinde, suç teşebbüsü için verilen hapis cezalarının alt ve üst sınırları artırılmaktadır. Ağırlanmış müebbet yerine 14–21 yıl, müebbet yerine ise 10–18 yıl hapis cezası önerilmektedir. Bu düzenleme, diğer maddelerdeki ceza artışlarıyla orantılı bir şekilde yapılmıştır.
MADDE 9:
Kasten yaralama suçunun temel cezası 1 yıl 6 aydan başlayarak artırılacaktır. Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek fiillerde ve kadına karşı işlenmesi durumunda alt sınır yükseltilecektir.
MADDE 10:
Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında ceza sınırları yükseltilmekte; mağdurun zarar görme derecesine göre alt sınırlar 4–6 yıl, ölüm halinde ise 10–14 yıl veya 14–18 yıl olarak yeniden düzenlenmektedir.
MADDE 11:
Tehdit suçunun cezaları, caydırıcılığın güçlendirilmesi amacıyla artırılmaktadır. Malvarlığına yönelik tehditlerde hapis cezasının alt sınırı bir aydan iki aya çıkarılmakta, nitelikli tehdit hallerinde (silahla, örgüt gücüyle vb.) cezanın üst sınırı 7 yıla çıkarılmaktadır.
MADDE 12:
Genel güvenliği kasten tehlikeye sokan eylemlere yönelik cezaların artırılması öngörülmekte olup, kamu düzenine yönelik tehdit oluşturan eylemlerle daha etkin mücadele edilmesi sağlanacaktır.
MADDE 13:
5237 sayılı Kanunun 179. maddesinde yapılan değişiklikle, trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunun cezası artırılmaktadır. Özellikle alkol veya uyuşturucu etkisiyle araç kullananlar için cezalar ağlaştırılmakta, caydırıcılığın artırılması hedeflenmektedir.
MADDE 14:
5237 sayılı Kanunun 223. maddesinde yapılan değişiklikle, yol kesme ve ulaşım araçlarının hareketini engelleme fiillerinin daha etkin şekilde cezalandırılması planlanmaktadır. Cebir ve tehdit suçunun unsuru olmaktan çıkarılarak, hukuka aykırı her türlü yol kesme, araç durdurma, kaçırma veya alıkoyma eylemleri suç sayılmaktadır.
MADDE 15:
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 250. maddesinde yapılan değişiklikle, genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçunun toplu alanlarda işlenmesi durumlarının seri muhakeme usulü kapsamı dışına çıkarılması ve bu nitelikli fiillere daha etkili ve caydırıcı müdahale edilmesi sağlanacaktır.
MADDE 16:
5275 sayılı Ceza İnfaz Kanunu’nun 11. maddesinde yapılan değişiklikle, çocuk hükümlülerin cezalarının öncelikle çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında infaz edilmesi, ardından çocuk eğitim evlerine gönderilmeleri öngörülerek infaz sürecinde çocuklara uygun bir geçiş süreci sağlanmaktadır.
MADDE 17:
5275 sayılı Kanunun 15. maddesinde yapılan düzenlemeyle, çocuk hükümlülerin cezalarının çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında infaza başlanması ve iyi hal değerlendirmesi neticesinde çocuk eğitim evine geçişleri sağlanmaktadır.
Kasıtlı suçlarda 3 yıl, taksirli suçlarda ise 5 yıl veya daha az ceza alan çocukların doğrudan eğitim evlerinde kalabilecekleri belirtilmektedir. Uygun şartları taşıyan bazı çocuk tutukluların da eğitim evlerinde barındırılmasının mümkün olacağı; ancak güvenlik riski taşıyanların bu kapsamın dışında kalacağı belirtilmektedir.
MADDE 18:
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 105/A maddesinde yapılan değişiklikle, denetimli serbestlikten faydalanmak isteyen hükümlülerin, koşullu salıverilme tarihine kadar geçen sürenin en az onda birini ceza infaz kurumunda geçirmesi zorunlu kılınmakta ve bu sürenin beş günden az olamayacağı hüküm altına alınmaktadır. Bu düzenlemeyle, hükümlülerin cezaevinde belirli bir süre kalması sağlanarak cezanın caydırıcılığı ve infazın etkinliği artırılmak istenmektedir.
MADDE 19:
5275 sayılı Kanunun 108. maddesinde yapılan değişiklikle, ikinci defa tekerrür hükümleri uygulanan hükümlülere koşullu salıverilme imkanı tanınmaktadır. Süreli hapis cezaları için koşullu salıverilme oranı dörtte üç olarak uygulanacaktır. Hükümlünün salıverilmeden yararlanabilmesi, 89. maddeye göre yapılacak iyi hal değerlendirmesine bağlı olacaktır. Bu değerlendirme, hükümlünün kurallara uyumu, yükümlülüklerini yerine getirme düzeyi, eğitim ve iyileştirme programlarına katılımı ile sosyal davranışları dikkate alınarak gerçekleştirilecektir.
MADDE 20:
5275 sayılı Kanunun 110. maddesinde yapılan değişiklikle, geceleyin ve hafta sonu infaz sınırları kasten işlenen suçlarda 3 yıl, taksirli suçlarda ise 5 yıl olarak belirlenmektedir. Hafta sonu infazı, cezaevinin uygun görmesi halinde hafta içi de uygulanabilecektir. Ayrıca, konutta infazın kapsamı genişletilmiş ve özel infaz usulüne tabi hükümlülerin denetimli serbestlikten yararlanması sağlanmıştır. Bu düzenleme kadınlar ve çocuklar lehine geliştirilmiştir.
MADDE 21:
5275 sayılı Kanunun geçici 10. maddesinin sekizinci fıkrasında yapılan değişiklikle, ikinci defa tekerrür hükümleri uygulanan hükümlülerin koşullu salıverilme imkânına uyum sağlamak amacıyla 108. madde değişikliği düzenlenmektedir.
MADDE 22:
5275 sayılı Kanuna eklenen geçici maddeyle, 105/A maddesinde yapılan değişikliğin, yani denetimli serbestlikten yararlanmak için cezaevinde en az onda bir süre kalma şartının, bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce işlenen suçlara uygulanmayacağı belirtilmektedir.
MADDE 23:
5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İştirak Edilen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunun 2. maddesinde yapılan değişiklikle, Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda “içeriğin çıkarılması” tanımı güncellenmiş ve artık içeriklerin internet ortamından çıkarılması şekilde tanımlanması öngörülmüştür.
Ek olarak, “uyarı yöntemi” tanımı netleştirildikten sonra, ihlalin ilk bakışta anlaşıldığı durumlarda BTK veya ilgili kişilerce doğrudan içerik veya yer sağlayıcısına bildirim yapılabileceği düzenlenmiştir.
MADDE 24:
5651 sayılı Kanunun 8. maddesinde yapılan değişiklikle, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda “içeriğin çıkarılması” kavramı yeniden tanımlanarak, içeriklerin internet ortamından çıkarılması şeklinde düzenlenmiştir.
Ayrıca, iptal kararındaki ilgili gerekçeler dikkate alınarak, maddenin dördüncü, dokuzuncu ve on birinci fıkralarında değişiklikler yapılmaktadır.
MADDE 25:
5651 sayılı Kanunun Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen 9. maddesi, iptal kararı doğrultusunda yeniden düzenlenmektedir. Kişilik haklarının ihlali iddiasıyla sulh ceza hakimliğine başvuru imkânı tanınmakta ve ihlalin ilk bakışta anlaşılması halinde 24 saat içinde içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararı verilebileceği kabul edilmektedir. Kararlara itiraz yolu açık tutulmakta ve hakim veya merciin tarafları dinlemesi sağlanmaktadır.
MADDE 26:
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun 27. maddesinde yapılan değişiklikle, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararına uyum sağlanmaktadır. Düzenleme ile, iş sözleşmesinde hukuk seçimi yapılmış olsa dahi, hakimin takdiriyle sözleşmeyle daha sıkı ilişkili olan hukukun uygulanabilmesine imkân tanınmaktadır. Ancak çalışma süresi, tatil, izin gibi işin yapıldığı sırada uygulanması gereken hususlarda işin yapıldığı yer hukuku geçerli olacaktır.
MADDE 27:
6087 sayılı Hakimler ve Savcılar Kurulu Kanununun 28. maddesinde yapılan değişiklikle, Yargıtay ve Danıştay’dan Kurul üyeliğine seçilenlerin, yüksek mahkemeye döndüklerinde Kurulda geçirdikleri sürenin görev süresinden sayılmaması hükmü getirilmiştir. Ayrıca, görev süresi sona eren Kurul üyelerinin, adli yargıdan gelenlerin Yargıtay’a, idari yargıdan gelenlerin ise Danıştay’a boş kadro şartı aranmaksızın atanması ve boş kadro yoksa ilk boşalan kadroya öncelikli olarak yerleştirilmeleri hüküm altına alınmıştır. Amaç, Kurul üyeliği görevine uygun bir statü güvenliği sağlamaktır.
MADDE 28:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ek 1. maddesi Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı doğrultusunda yeniden düzenlenmektedir. Yapılan değişiklikle, istinaf ve temyiz kanun yollarına başvuru ile temyiz incelemesinde duruşma yapılmasına ilişkin parasal sınırların belirlenmesinde, hukmun verildiği tarih yerine davanın açıldığı tarih esas alınacaktır. Islahla miktar artırımı durumlarında da açılış tarihi dikkate alınacaktır.
MADDE 29:
Yürürlük maddesidir.
MADDE 30:
Yürütme maddesidir.
