Türkiye, 2024 yılında İsrail’e yaptığı 2,86 milyar dolarlık ihracatla, uluslararası ticarette önemli bir yere sahip oldu. Bu gelişme, Türkiye’yi Çin, ABD, Almanya ve İtalya’nın ardından İsrail’e en çok mal satan beşinci ülke konumuna taşıdı.
Gazeteci Metin Cihan’ın paylaştığı veriler, Türkiye’nin İsrail’e yönelik ticari ilişkilerinin büyüklüğünü gözler önüne serdi. El Cezire’nin 21 Mayıs 2025 tarihli haberine ve Birleşmiş Milletler Ticaret Veritabanı (UN Comtrade) bilgilerine göre, Türkiye, belirtilen dönemde İsrail’e 2,86 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirmiştir. Böylece Türkiye, önemli ticari partnerler arasında yer almıştır.
Haberde, 2024 yılında İsrail’in toplamda 91,5 milyar dolarlık ithalat yaptığı, bu rakamın büyük çoğunluğunun ise Çin (19 milyar dolar), ABD (9,4 milyar dolar) ve Almanya (5,6 milyar dolar) gibi ülkelerden sağlandığı ifade edilmiştir.
Metin Cihan, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımında, “İsrail’e en çok mal satan 5. ülkeyiz.” şeklinde bir açıklama yaptı.
Paylaşımında, El Cezire’nin haberine ait bir grafik de ekleyen Cihan, Türkiye’nin İsrail ile olan ticari ilişkilerini tekrar gündeme taşıdı.
ULUSLARARASI GEMİ TRAFİĞİNDE ORTAYA ÇIKAN VERİLER
Metin Cihan, daha önce Türkiye’den İsrail limanlarına düzenli olarak yük gemileri gönderildiğini çeşitli uluslararası denizcilik platformlarından belgeleyerek ifade etmişti. Bu paylaşımları sonrası bazı iktidara yakın kesimler tarafından eleştirilere maruz kalmıştı. Hükümet yetkilileri ise bu ticaretin özel sektör tarafından yürütüldüğünü belirtmiş, devlet politikasıyla bir ilişkinin olmadığı iddiasında bulunmuşlardı.
Türkiye’deki siyasi iktidar, özellikle Gazze’de yaşanan olaylar sonrasında İsrail’e karşı sert bir tutum sergilerken, iki ülke arasındaki ticaretin artışı kamuoyunda “söylem ve eylem çelişkisi” tartışmalarını doğurdu. Muhalefet ve bazı sivil toplum kuruluşları, hükümetin Filistin’e destek söylemleriyle pratikteki ticari ilişkileri arasındaki tutarsızlıkları eleştirmektedir.
Ayrıca, çeşitli etkinliklerde Türkiye’nin İsrail ile ticaretini protesto eden kişilerin gözaltına alındığı da dikkat çekmektedir.
BAKANLIĞTAN YAPILAN AÇIKLAMALAR
Ticaret Bakanlığı, 2 Mayıs 2024’ten itibaren Türkiye ile İsrail arasındaki ticaretin sıfırlandığını duyurdu.
Bakanlığın yaptığı yazılı açıklamada, İsrail’in Gazze, Batı Şeria, Lübnan ve Suriye’ye yönelik saldırılarına karşı Türkiye’nin, diplomasi, ticaret, hukuk, sağlık ve insani yardım alanlarında en cesur mücadeleyi veren ülke olduğu ifade edildi.
Ayrıca, haberlerin İngilizce orijinalinde Türkiye’nin adının geçmemesine rağmen “Türkiye 2024’te İsrail ile ticareti sürdürüyor” mesajı vermeye çalışıldığı ve bu durumun bazı medya organları tarafından da sahiplenildiği vurgulandı. Açıklamada, bu yalanlarla daha etkin bir şekilde mücadele edileceği belirtildi.
Ticaret Bakanlığı, 7 Ekim 2023 ile 2 Mayıs 2024 tarihleri arasındaki dönemde ticaretin yüzde 30 oranında azaldığına dikkat çekti. Açıklamada, 9 Nisan 2024’te 1019 üründe ihracatın durdurulduğu hatırlatılarak, 2 Mayıs 2024’ten itibaren Türkiye’den İsrail’e tüm ticaretin tamamen durdurulduğu ifade edildi.
Ayrıca, “Türkiye-Filistin devleti protokolü” çerçevesinde kontrollü bir ticaret mekanizmasının geliştirildiği belirtilip, bu kapsamda gerçekleştirilen Türkiye’den Filistin’e ihracatın toplamda 797 milyon dolar olduğu kaydedildi.
Açıklamada, Türkiye’nin İsrail ile ticareti durdurma kararının, hükümetin Filistin davasına verdiği destekle tutarlı olduğu ifade edilmiştir. Türkiye, 2022 yılı ticaret verilerine dayanarak, İsrail ile olan dış ticaretinden feragat etmiştir. Bu bağlamda, kamuoyuna doğru ve resmi verilerin dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır.
