İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Maden Fakültesi Jeofizik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tuncay Taymaz, Marmara Denizi’nin İstanbul’un Silivri ilçesinde meydana gelen 6,2 büyüklüğündeki depremle ilgili önemli açıklamalarda bulundu. Bu depremin kendi hesaplamalarına göre 6,3 büyüklüğünde olduğunu belirten Taymaz, sarsıntının Marmara Denizi’ndeki fay zonlarında daha önce kırılmamış bir bölgeyi etkilediğini ifade etti.
Taymaz, Silivri-Kumburgaz havzası karşısında, Orta Marmara’nın sırt kesiminde 26 Eylül 2019’da meydana gelen 5,8 büyüklüğündeki depremin, yarım bıraktığı fayın devamında 23 Nisan’daki depremin yaklaşık 20-25 kilometrelik bir fay parçasını kırdığını aktardı. Bu depremin 10 kilometre derinlikte gerçekleştiğini, yüzeye ulaşmadığını ancak derinlerde yaklaşık 90 santimetrelik bir kaymaya neden olduğunu söyledi.
Depremin özellikle Marmara Bölgesi’nin kuzeyindeki İstanbul’daki zayıf zeminlerde etkisini hissettirdiğini belirten Taymaz, böyle küçük bir depremin bu kadar büyük bir sarsıntıyla hissedilmesinin çürük zeminler ve uygun olmayan üst yapı koşullarını işaret ettiğini vurguladı.
Prof. Dr. Taymaz, bu depremin bir nevi uyarıcı işlev gördüğünü belirterek, “Hem AFAD hem de yerel yöneticiler açısından bir tatbikat fırsatı sundu. Bu durum, bina ve yaşam alanlarımızın güvenliği hakkında kendimize önemli sorular sormamıza neden oldu.” dedi.
Artçı sarsıntıların deprem sonrası olumsuz etkilerine de değinen Taymaz, depremin Büyükçekmece açıklarında ‘Kumburgaz Sırtı’ olarak adlandırılan bir bölgeye kadar uzandığını, ancak buradaki enerjinin yeterli olmaması nedeniyle kırılmadığını ifade etti. Şu an yaklaşık 10-15 kilometrelik bir kırılmamış parçanın bulunduğunu sözlerine ekledi.
Taymaz, bu bölgenin tıpkı 26 Eylül 2019 depreminde olduğu gibi 5,8 büyüklüğünde bir deprem üretebileceğini, ancak bunun büyük yıkıcı depremlere kıyasla aynı düzeyde bir tehdit oluşturmadığını söyledi. Ayrıca, kıramadığı takdirde Yeşilköy-Bakırköy açıklarından başlayıp Çınarcık’a uzanan iki fay kolunun patlayabildiği durumun, beklenen büyük Marmara depremini tetikleyebileceğine dikkat çekti.
Depremin yavaş ve kademeli bir ilerlemeyi gözler önüne serdiğini belirten Taymaz, bunun fayın küçük parçaları kırarak yavaş yavaş ilerlediğini gösterdiğini ifade etti. Kahramanmaraş merkezli depremlerde olduğu gibi çok sayıda fayın aynı anda kırılmadığını belirten Taymaz, “Bu depremin olumlu yanlarından biri, bir miktar sismik enerjinin boşalması ve stresin azalmasıdır. Ancak çok fazla rahatlamamız gerekiyor denilemez,” dedi.
EN RİSKLİ YERLER
Prof. Dr. Taymaz, İstanbul’da olası büyük bir depremin en çok zayıf zeminler, nehir yatakları, deniz kenarları gibi alanlarda hasar verebileceğini belirtti. Kuzey Anadolu Fay Hattı’nın Bakırköy ve Yeşilköy açıklarına yaklaşık 8-9 kilometre uzaklıkta olduğunu da sözlerine ekledi.
Modern inşaat mühendisliği ve yer bilimleri sayesinde deprem etkilerini azaltan sistemlerin geliştirildiğini anlatan Taymaz, sismik izolatörlerin bu teknolojilerden biri olduğunu sözlerine ekledi. Bu sistemlerin, deprem anında binaların daha güvenli bir şekilde hareket etmesini sağladığını belirtti.
Taymaz, bu tür teknolojilerin artık daha ulaşılabilir hale geldiğini, kamu binaları ve önemli altyapılar için maliyet artışının %10-15 civarında olduğuna dikkat çekti.
Kısa vadede büyük bir deprem beklemediğini söyleyen Taymaz, “Orta Marmara bölgesinde 2019’dan bu yana büyük bir deprem olmadı. Eğer mevcut faylar derinliğe doğru çok güçlüyse bu durumda Silivri ve Kumburgaz havzaları batıya doğru yönelebilir,” şeklinde değerlendirmelerde bulundu.
Taymaz, batıda kıramadığımız fay parçalarının en az iki tane 6,8 ve 7 büyüklüğünde deprem üretebileceği uyarısında bulunarak, ayrıca “Kahramanmaraş’taki gibi zincirleme bir deprem olursa İstanbul’un kuzey ve güneyinde büyük yıkımlar olabilir.” dedi.
