Diyanet’in Yetkilerinin Genişletilmesi Üzerine

Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) geçtiğimiz dönem iptal ettiği ve Diyanet İşleri Başkanlığı’na geniş yetkiler tanıyan KHK düzenlemeleri, Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) tarafından torba kanun ile Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) yeniden sunuldu. Bu torba kanun ile birlikte AYM’nin iptal kararına ve denetimlerine karşın, Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü, öğrenci yurtları, eğitim kurumları ve gençlik merkezlerinde manevi rehber bulundurabilmesi sağlanıyor. Ayrıca, Din İşleri Yüksek Kurumu da, kurumların başvurması durumunda Kur’an meallerine yönelik incelemeler yapabilecek.

Hatırlanacağı üzere, Anayasa Mahkemesi, Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Diyanet İşleri Başkanlığı’na verilen bu yetkileri “anayasal uyumsuzluk” gerekçesiyle iptal etmişti. Fakat iktidar, iptal edilen bu Kanun Hükmünde Kararname (KHK) maddelerini başka bir düzenleme aracılığıyla, “Bazı Kanunlarda ve 660 Sayılı KHK’de Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” adı altında torba kanuna ekleyerek TBMM’ye sunmuş durumdadır.

AYM’nin İptal Kararının Nedeni ve Kapsamı

Cumhuriyet gazetesinde yer alan habere göre, AYM’nin 7 Aralık 2023 tarihli kararı doğrultusunda Diyanet’e sağlanan yetkilerin kapsamı yeniden Meclis gündemine geldi. Anayasa Mahkemesi, Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün irşat faaliyetlerini özellikle “öğrenci yurtları, eğitim kurumları ve gençlik merkezlerinde” gerçekleştirmesine olanak tanıyan ve müdürlüğün “okuma salonu, aile ve dini rehberlik merkezi, gençlik çalışmaları merkezi açma” yetkilerini iptal edebilmişti. Bu iptal, düzenlemenin “anayasa değişikliklerine uyum sağlamadığı” gerekçesiyle gerçekleştirilmiştir.

Yüksek Mahkeme’nin İptal Ettiği Diğer Yetkiler

AYM ayrıca, vurgulanan duruma ek olarak, Diyanet’in dini konulardaki en yüksek kurulu olan Din İşleri Yüksek Kurulu’na verilen çeşitli yetkileri de iptal etmişti. Bu yetkiler arasında, resmi kurumlarca talep edilmesi durumunda dini yayınların bedeliz incelenmesi, özel kişi ve kuruluşlarca talep edilebilmesi durumunda dini yayınların karşılığı ödenerek incelenmesi gibi önemli maddeler yer almaktaydı. Ayrıca, Kur’an meallerini inceleme yetkisi ve dinsel günler ile namaz vakitlerini belirleme yetkisi de iptal edilen diğer maddeler arasında yer almaktadır.

Yeni Yasa Teklifinde Diyanet’in Genişletilen Yetkileri

AKP milletvekillerinin sunduğu yeni yasa teklifi ile birlikte, Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün irşat faaliyetlerinin her kuruma yayılmasını düzenleyen maddelerin yeniden Meclis gündemine getirildiği belirtiliyor. Yapılan düzenlemeye göre, Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü; “öğrenci yurtları, eğitim kurumları, gençlik merkezleri ve kampları, ceza infaz kurumları, sağlık kuruluşları, sosyal hizmet kurumları ve benzeri yerlerde” işbirliği esasına göre manevi danışmanlık ve din hizmeti sunma imkanına sahip olacak. Ayrıca bu müdürlük, göçmen, engelli, bağımlı ve afetzede gibi desteğe muhtaç kesimlere yönelik manevi danışmanlık hizmetleri de sağlayacak.

Din İşleri Yüksek Kurulu’na Yine Yeni Yetkiler Tanımlanacak

Yeni düzenlemelerle birlikte,