Yap-İşlet-Devret (YİD) modelleri kapsamında hayata geçirilen projelere verilen yüksek garantilerin 2024 yılı itibarıyla tutmadığı ortaya çıktı. Projelerin “Cebimizden bir kuruş çıkmayacak” vaadiyle yapıldığını belirten uzmanlar, araç ve yolcu garantili köprü, gar, otoyol ve tünellerdeki hata paylarının oldukça yüksek oranlarda gerçekleştiği bilgisini verdiler. Bu projeler için garantilerin %57 ile %97 arasında değişiklik göstermesi, kamu maliyesi açısından önemli bir sorun haline geldi. Özel sektör müteahhitlerine 741 milyon 963 bin 995 Euro ve 581 milyon 809 bin dolar gibi büyük meblağlar ödendi. Öte yandan, Osmangazi Köprüsü ve Avrasya Tüneli’nde verilen geçiş garantilerinin bazıları tutmasına rağmen, ücretlerin döviz ve ABD enflasyonuna bağlı olarak belirlenmesi nedeniyle yine de Hazine’den finansman sağlandı. Bu durumda en fazla ödemenin 374 milyon 489 Euro ile Ankara-Niğde Otoyolu’ndan yapıldığı gözlemlendi; öngörülen 27 milyon araç geçişinin yalnızca 9 milyon araçla gerçekleştiği kaydedildi. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkan Yardımcısı ve Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, SÖZCÜ’ye yaptığı bir açıklamada, yeni rakamların ortaya çıkmasının ardından Aydın-Denizli Otoyolu ve Yavuz Sultan Selim Köprüsü için ödenecek meblağların da artacağını vurguladı.
Yolu ve hava trafiğini etkileyen bu projelerin 2024 karnesinde en büyük hata payının %97.5 ile Kütahya’daki Zafer Havalimanı’nda olduğu ifade edildi. Yavuzyılmaz, havaalanı için bir milyon 317 bin yolcu garantisi verilmesine rağmen sadece 32 bin 958 yolcu geldiğini belirtti. Yap-İşlet-Devret sisteminin yıllar boyunca hem Hazine’ye hem de vatandaşlara büyük bir yük oluşturacağına dikkat çeken Yavuzyılmaz, “Havalimanlarına şehirlerin nüfusundan daha fazla yolcu garantisi verildi. Köprülere ise ülkedeki araç sayısından daha fazla geçiş garantisi sunuldu; bu faturayı da 85 milyon insan ödüyor,” şeklinde konuştu. Uzmanlar, bu durumu “kara delik” olarak tanımlayarak, kamuya devir tarihlerine kadar 10-20 yıl boyunca Hazine’den para çıkmaya devam edileceği öngörüsünde bulundular.
Köprü Geçişlerine Yüzde 453’lük Zam
2024 yılı içerisinde köprü geçiş ücretlerine üç defa zam yapıldığı ve bu artışların 2025’e de devam ettiği görülüyor. Geçiş ücretleri 2025 yılında %15 ile %42 arasında zam oranlarıyla yeniden güncellendi. 15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet Köprüleri için geçiş ücreti sırasıyla 47 lira ve 47 lira, Yavuz Sultan Selim Köprüsü için 80 lira, Çanakkale Köprüsü’nde ise 790 lira olarak belirlenmişken, Osmangazi Köprüsü’nün geçiş ücreti 795 liraya yükseldi. 2023 yılı itibarıyla son bir yıl içerisinde Çanakkale Köprüsü’ne %288, Yavuz Sultan Selim Köprüsü’ne %300, Osmangazi Köprüsü’ne %318, Avrasya Tüneli’ne %325, 15 Temmuz Şehitler Köprüsü’ne %453 ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’ne de %453 zam yapıldığı tespit edildi.
Özetle, YİD projeleri çerçevesinde verilen garanti miktarlarının tutmaması, kamu maliyesindeki çarpıklığı gözler önüne seriyor. Proje kapsamındaki yükümlülüklerin yalnızca müteahhit firmalar değil, aynı zamanda halkın da bütçesine yansıdığı belirtildi. Geçiş ücretlerindeki sürekli artışlar ve garanti tutmamaları, sürecin
Yorumlar kapalı.